ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٥٩ - لغات آيات

و البتّه مشهور (اخسرته) است مى‌گويى (خسر الميزان و اخسرته) مثل اينست كه (خسرته) لغتى در اخسرته باشد مثل (اجبرت الرجل و جبرته) و اهلكته و هلكته.

لغات آيات:

الرّحمن: آن خدائيست كه رحمتش شامل هر چيزى شده پس براى، همين هيچكس توصيف بآن نميشود مگر خداى تعالى، و امّا راحم و رحيم پس جايز است كه بندگان خدا بآنها موصوف باشند.

البيان: آن دليلهايى است كه بعلم ميرساند و بعضى گويند: بيان اظهار معنى است براى نفس بآنچه كه تميز داده ميشود بسبب آن از غير آن مثل تميز معناى رجل از معناى فرس و معناى قادر از معناى عاجز و معناى عام از معناى خاص.

الحسبان: مصدر حسبته احسبه حسابا و حسبانا مثل سكران و كفران است. و بعضى گويند: آن جمع حساب مثل شهاب و شهبان است.

و النجم: آن گياهانى بدون ساقه است مثل تره و يونجه.

و الشجر: آن گياهى است كه ساقه‌دار باشد مثل كاهو و اشجار و اصل نجم طلوع است، ميگويند: نجم القرآن و النبات هر گاه ظاهر شوند و به سبب همين ناميده شده (نجم السماء) براى طلوع آن.

الاكمام: جمع كم و آن ظرف ميوه خرماست كه در ظرفش محفوظ است هر گاه پيچيده بر آن باشد.

الآلاء: أبو عبيده گويد: نعمتهاست و مفرد آن الى بر وزن معى و الى بر وزن قفاست.