ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٥٨ - دليل اين قرءات

ريحان بر آن واقع شده و مثل آنست كه اراده شده بريحان دانه هر گاه از پوست هايش جدا شود، پس بر او رزق اطلاق ميشود براى عموم منفعت بآن و اينكه آن روزى براى مردم و غير مردم است، و بعيد است كه ريحان بوئيدنى در اين مواضع باشد، و البتّه آن قوّت مردم و حيوانات است، چنانچه ميفرمايد:

((فَأَخْرَجْنا بِهِ أَزْواجاً مِنْ نَباتٍ شَتَّى كُلُوا وَ ارْعَوْا أَنْعامَكُمْ)) پس بيرون آوريم بسبب آب جفتهايى از گياهان بسيار بخوريد و حيوانات خود را بچرانيد.

و قول او( (وَ السَّماءَ رَفَعَها)) ابن جنّى گويد: رفع در اينجا ظاهرتر از قرائت جماعت قرّاء است كه بنصب خوانده‌اند و اين رفع جهتش اينست كه آن را صرف بابتداء نموده براى آنكه عطف كرده آن را بر جمله مبتداء و خبر و آن قول او:

((وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ يَسْجُدانِ)) است و امّا قرائت عموم قرّاء بنصب پس آن عطف بر يسجدان تنهاست و آن جمله‌اى از فعل و فاعل است و عطف اقتضا مثليّت، در تركيب جمله‌ها ميكند پس تقديرش ميشود (يسجدان و رفع السماء) پس چون اضمار و پنهان نمود رفع را تفسير كرد آن را بقولش (رفعها) مثل قول تو كه مى‌گويى (قام زيد و عمرا ضربته) يعنى و ضربت عمرا براى آنكه عطف شود جمله‌اى از فعل و فاعل بر جمله ديگرى مثل آن.

و امّا قول او (تخسروا) بفتح تاء پس آن بنا بر حذف حرف جرّ است يعنى (لا تخسروا فى الميزان) در سنجش نقصان نكنيد و كم ندهيد، پس چون حرف جرّ حذف شده ناچار شده كه فعل را منصوب بخواند مثل قول او كه مى فرمايد: (و اقعدوا لهم كلّ مرصد) يعنى در هر مرصد و كمينگاه يا (على كلّ مرصد) يا بر هر كمينگاهى.

و امّا تخسروا) بفتح تاء و كسر سين پس بنا بر (خسرت الميزان) است‌