ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٧٢ - دليل

و سهل (و لا اكثر) برفع خوانده و باقى بنصب قرائت كرده‌اند.

و حمزه و رويس از يعقوب ينتجون و ديگران يتناجون خوانده و رويس نيز فلا تنتجوا قرائت كرده است.

دليل:

ابن جنّى گويد: تذكير (يعنى مذكّر) خواندن در قول خدا( (ما يَكُونُ مِنْ نَجْوى‌ ثَلاثَةٍ)) آن وجهى است چون كه در اينجا از شيوع و عموم هم جنس بودنست مثل قول تو كه مى‌گويى ما جاءني من امراة و ما حضرنى من جارية.

و امّا (تكون) با تاء پس براى قصد كردن لفظ تأنيث است حتى مثل آنست كه گفته است (ما تكون نجوى ثلاثه) و قول او( (وَ لا أَكْثَرَ)) برفع معطوف است بر محلّ كلام پيش از دخول من پس بدرستى كه قول او( (مِنْ نَجْوى‌)) در محل رفع است به اينكه آن فاعل (يكون) از (نجوى) است، و نجوى مصدر است مثل دعوى و عدوى و مانند اينست در اينكه آن بر وزن فعلى تقوى است جز اينكه و او در آن تبديل شده از ياء است، و لام الفعل نيست و چون مصدر بود براى جمع واقع شد بلفظ مفرد در قول خدا( (إِذْ يَسْتَمِعُونَ إِلَيْكَ وَ إِذْ هُمْ نَجْوى‌)) يعنى ايشان صاحب نجوى هستند.

و قول خدا( (ما يَكُونُ مِنْ نَجْوى‌ ثَلاثَةٍ)) ابو على گويد: (ثلاثه) مجرور بودن آن بدو احتمال است:

١- اينكه مجرور باشد باضافه نجوى بآن مثل آنكه (ما يكون من اسرار ثلاثه الا هو رابعهم) نميباشد از راز سه نفرى مگر آنكه او چهارمين آنهاست يعنى اين پوشيده بر او نيست، چنانچه گويد:( (أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ‌)[١] و ممكنست كه ثلاثه مجرور باشد بنا بر صفت بر قياس قول خداى‌

[١]- سوره توبه آيه: ٧٨.