ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٣٥٥ - دليل

قرائت:

اهل حجاز و ابو عمرو (يفصل بينكم) بضمّه ياء و فتحه صاد بر تخفيف خوانده و اهل كوفه غير عاصم (يفصل) بضمّه ياء و كسره صاد با تشديد قرائت كرده‌اند، و عاصم و يعقوب و سهل (يفصل) بفتحه ياء و كسره صاد با تخفيف خوانده، و ابن عامر (يفصّل) بضمّه ياء و فتحه صاد با تشديد خوانده و در شواذ قرائت عيسى ابن عمر (انا براء منكم) بنا بر مثال فعال آمده است.

دليل:

ابو على گويد: ابو الحسن در اين مثال معتقد است كه ظرف قائم مقام فاعل است و ترك كرده بر فتحى كه جارى بر آن شده در كلام براى جريان آن در بيشتر سخنان بنصب و همين طور كه مى‌گويى در قول او( وَ أَنَّا مِنَّا الصَّالِحُونَ وَ مِنَّا- دُونَ ذلِكَ‌)[١] و بدرستى كه از ما صالحين و از ما كمتر آن ميباشد و همچنين ميآيد قاعده قول اوّل،( لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ‌)[٢] پس لفظ بنا بر قول او لفظا مفتوح و حال آنكه محلّا مرفوع است، چنانچه لفظ در قول او و كفى باللّه، و ما جاءني من رجل لفظا مجرور است و محلّا مرفوع است، و قول او در قرائت ابن عامر (يفصل) مثل قول در «يفصَلُ» و قول عاصم (يَفْصِلُ) خوبست و ضمير برميگردد باسم خداى تعالى و دلالت ميكند بر او قول او( (وَ أَنَا أَعْلَمُ بِما أَخْفَيْتُمْ وَ ما أَعْلَنْتُمْ)) و همين طور قول كسى كه «يفصَّل» خوانده (و برى‌ء) در تكسير آن چهار صورت است:

١- براء مثل شريف و شرفاء و آن قرائت جماعت است.

٢- و براء مثل ظريف و ظراف.

٣- و ابرياء مثل صديق و اصدقاء.

٤- و براء مثل توأم و رباب و بنا بر اين است بيت حارث بن حلزه (فانا

[١]- سوره جنّ آيه: ١٠.

[٢] سوره شعراء آيه: ٢٢.