ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٢٤ - دليل

دليل:

ابو على گويد: كسى كه (ما نزل) را بتخفيف خوانده، پس در نزل ذكر مرفوع است به اينكه آن ضمير فاعل است كه عود ميكند بموصول و تقويت ميكند تخفيف را قول او،( (وَ بِالْحَقِّ أَنْزَلْناهُ وَ بِالْحَقِّ نَزَلَ))[١] و آنكه آن را تشديد داده پس فاعل فعل ضميريست كه بر ميگردد باسم خداى تعالى و آنكه عود بموصول ميكند ضمير محذوف از صله است.

و كسى كه (و لا تكونوا) قرائت كرده پس او بنا بر خطاب و نهى گرفته است و كسى كه‌( (وَ لا يَكُونُوا)) با ياء خوانده پس آن عطف تخشع است و آن منصوبست و ممكن است كه مجزوم بر نهى براى غايب باشد، و كسى كه مصدقين و مصدقات را به تخفيف خوانده پس براستى كه معنايش انّ المؤمنين و المؤمنات است.

و امّا قول او سبحانه‌( (وَ أَقْرَضُوا اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً)) پس آن در معنا مانند قول او( (إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ))[٢] براى آنكه قرض دادن بخدا از اعمال صالح و شايسته است.

و دليل كسى كه آن را تخفيف داده اينست كه آن اعم از صدقه دهندگان و غير آنست، آيا نميبينى كه مصدّقين با تشديد منحصر و محدود بر صدقه دهندگان است، و مصدّقين با تخفيف اعم از تصديق و صدقه است، پس آن را برده است در باب مدح و از دليل كسى كه آن را مشدّد خوانده اينست كه ايشان پنداشته اند كه در قرائت ابى، انّ المصدّقين و المصدقات آمده و از دليل ايشان اينكه قول خدا،( وَ أَقْرَضُوا اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً)، اعتراض بين خبر و خبر داده شده از او

[١]- سوره اسراء ايه: ١٠٥.

[٢]- سوره بروج آيه: ١١ و سوره بيّنه آيه: ٧.