ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٣١٢ - اول حشر كجاست؟

تفسير آيات:

((سَبَّحَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ)) تفسيرش (در سوره حديد گذشت).

((هُوَ الَّذِي أَخْرَجَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ)) اوست آن خدايى كه تبعيد كرد و بيرون نمود آنهايى را كه از اهل كتاب كافر شدند، يعنى يهود بنى النضير را از خانه‌هايشان به اينكه مسلّط نمود مؤمنين را بر ايشان و فرمان داد پيامبرش را به بيرون كردن ايشان از منازلشان و قلعه‌هايشان و وطنشان (الاوّل الحشر).

اوّل حشر كجاست؟

مفسّرين درباره آن اختلاف كرده‌اند:

١- ابن عباس و زهرى و جبائى گويند: تبعيدشان بشام بود و در روز- قيامت هم يهود محشور بشام ميشوند چنانچه در دنيا اوّل تبعيد بآنجا شدند سپس مردم ديگر نيز در روز قيامت محشور بزمين شام ميشوند و اين حشر دوّم است.

ابن عباس گويد: پيامبر بايشان فرمود بيرون رويد گفتند بكجا فرمود بزمين محشر.

بلخى گويد: يعنى باوّل تبعيدگاه براى اينكه ايشان اوّل كسى بودند كه از اهل ذمّه از جزيرة العرب تبعيد و اخراج شدند آن گاه برادرانشان از يهود رانده شدند تا آنكه در بلاد عرب دو دين جمع نشود (دين اسلام و دين يهود) يمان بن رباب گويد: جز اين نيست كه (اوّل الحشر) فرمود: براى آنكه خداوند