٤. اگرچه پنهان بودن زمان ظهور از رازهاى الهى است و حكمت الهى اقتضا كرده اين وقت نزد مردم نامعلوم و پوشيده باشد، در بعضى روايات به پاره‌اى از حكمت‌هاى آن اشاره شده و تا اندازه‌اى محدودۀ زمانى آن معين شده است.

٥. با نگاهى به كلام معصومان عليهم السّلام مى‌توان چگونگى آگاه شدن حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف از هنگام ظهور را به راحتى به دست آورد.

همان‌گونه كه بيان شد، در روايات فراوانى، از ظهور آن حضرت، حادثه‌اى ناگهانى ياد شده و روشن است ناگهانى بودن آن، با تعيين قبلى وقت منافات دارد؛ چرا كه وقتى براى امرى زمان مشخص شد، ديگر دفعى و ناگهانى بودن آن معنا نخواهد داشت.

به طور مسلم، كسانى كه تعيين وقت مى‌كنند، سخنشان خلاف اين گروه روايات است. پاره‌اى از اين روايات را اين‌گونه مى‌توان دسته‌بندى كرد:

الف. اصلاح امر ظهور در يك شب؛ امام على عليه السّلام فرمود: پيامبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم فرمود:

مهدى از ما اهل بيت است كه خداوند سبحانه و تعالى امر [فرج]او را در يك شب اصلاح مى‌فرمايد. [١]

ب. آمدن همانند شهاب فروزان؛ امام باقر عليه السّلام پس از بيان غيبت حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف، فرمود:

او همانند شهابى شعله‌ور در تاريكى شب، آشكار خواهد شد. [٢]

البته در برخى روايات، به صورت محدود، زمان‌هايى براى رخداد اين حادثه بزرگ ذكر شده است. اين گونه روايات به چند دسته تقسيم مى‌شود:

يك. رواياتى كه جمعه را روز ظهور معرفى كرده است؛ [٣]

دو. رواياتى كه روز ظهور را مصادف با روز عاشورا ذكر كرده است؛ [٤]

سه. رواياتى كه ظهور حضرت مهدى عليه السّلام را در سال فرد ذكر كرده است؛ [٥]

[١] . «المهدى منّا اهل البيت يصلح اللّه له امره فى ليلة» ، شيخ صدوق، كمال الدين و تمام النعمة، ج ١، ص ١٥٢.

[٢] . «ثمّ يبدو كالشّهاب الوقّاد فى ظلمة اللّيل» ، شيخ طوسى، كتاب الغيبة، ص ١٥٩؛ شيخ صدوق، كمال الدين و تمام النعمة، ج ١، ص ٣٢٤.

[٣] . شيخ صدوق، الخصال، ح ٢، ص ٣٩٤.

[٤] . شيخ طوسى، تهذيب الاحكام، ج ٤، ص ٣٠٠.

[٥] . همو، كتاب الغيبة، ص ٤٥٣؛ فتال نيشابورى، روضة الواعظين، ص ٢٦٣؛ طبرسى، اعلام الورى، -