فرهنگ نامه مهدویت - سلیمیان، خدامراد - الصفحة ٣٧٢ - مادر حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف

براى خود مى‌نهاد و در خانوادۀ امام عليه السّلام او را به اين نام‌ها مى‌خواندند، تا دشمنان خيال كنند اين نام‌هاى مختلف، مربوط به چند نفر است و نفهمند همه مربوط به يك نفر است. [١]

از سرگذشت مادر حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف سخن صريح و روشنى در دست نيست؛ اما طبق قول مشهور كه از برخى روايات به دست مى‌آيد، آن بانو، كنيزى بود كه در جنگ اسير شد و پس از آن، به خانوادۀ گرامى امام عسكرى عليه السّلام پيوست.

در مجموع مى‌توان روايات مربوط به مادر حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف را به چهار دسته تقسيم كرد:

١. رواياتى كه آن بانوى بزرگوار را شاهزاده‌اى رومى معرفى كرده است؛

٢. رواياتى كه آن بانوى بزرگ را تربيت‌شدۀ خانه حكيمه خاتون دانسته است؛

٣. روايتى كه علاوه‌بر تربيت وى، ولادت آن بانوى بزرگ را نيز در خانۀ حكيمه ذكر كرده است؛ [٢]

٤. رواياتى كه مادر حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف را بانويى سياه‌پوست دانسته است.

يكى از روايت‌هاى مشهور، حكايت از آن دارد كه مادر امام مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف، شاهزاده‌اى رومى است كه اعجازگونه به بيت شريف امام عسكرى عليه السّلام راه يافته است.

شيخ صدوق در داستان مفصلى، حكايت مادر حضرت مهدى عليه السّلام را نقل كرده است. [٣]

اين روايت، نخست از طريق شيخ صدوق، در كتاب كمال الدين و تمام النعمة نقل شده است. آن‌گاه محمد بن جرير طبرى آن را با سندى متفاوت، در كتاب دلائل الامامة آورده و [٤]شيخ طوسى در كتاب الغيبة به نقل آن پرداخته است. [٥]وى، روايت را درست مانند روايت كمال الدين و تمام النعمة آورده است؛ امّا سند وى با