فرهنگ نامه مهدویت - سلیمیان، خدامراد - الصفحة ٣٨٨ - مدعيان بابيت

مكتب اهل بيت عليهم السّلام جلوگيرى كرده و رهبرى شيعيان را به دست گرفتند.

پيروان مكتب اهل بيت عليهم السّلام رفته‌رفته، با اين روش خو گرفته و كارهاى خود را از راه سفيران چهارگانه پى‌گيرى كردند و اين خود، جايگاه بلندى را براى اين سفيران رقم زد. در اين ميان، افرادى سست‌ايمان و كژانديش براى رسيدن به اهدافى چند، به دروغ مدعى نيابت امام غايب شدند. در يك بررسى كوتاه برخى سرچشمه‌هاى اين ادعاهاى دروغين را مى‌توان در موارد زير خلاصه كرد:

يكى از عوامل مهم در چنين ادعاهاى نادرستى، سستى باورهاى دينى است؛ چرا كه كسانى كه داراى قوت مناسب ايمان هستند، هرگز برابر خواست پيشواى معصوم-در پيروى از سفيران خود-به بيراهه نمى‌روند. بيشترين افرادى كه به دروغ چنين ادعايى كردند، از اين كاستى برخوردار بودند كه. يكى از اين افراد شلمغانى بود. [١]

در زمان غيبت صغرا، برخى براى آن‌كه اموال امام زمان عليه السّلام را به وكيل و نماينده واقعى‌اش تحويل ندهند، ادعاى نيابت و بابيت كردند. [٢]

شهرت طلبى نيز از عوامل بسيار مهم در پيدايى باورهاى خرافى و مذهب‌هاى ساختگى است. اشتياق به بزرگ شدن و خودنمايى، از صفات نكوهيده اخلاقى است كه انسان را به سوى كارهاى خطرناك مى‌كشاند. [٣]

يكى ديگر از سبب‌هاى پديد آمدن مدعيان بابيّت، انگيزه‌هاى سياسى است.

دشمنان، گاهى به طور مستقيم و زمانى غيرمستقيم-براى آن‌كه باور شيعيان را سست كرده و آنان را در پراكندگى فروبرند-برخى را تحريك مى‌كنند تا ادعاى بابيت كنند. در اين راه، برخى عناصر را به دلخواه خويش تربيت كرده، به آنان دستور دادند ادعاى بابيت كنند و آنان را با همه امكانات در اين راه يارى كردند كه براى نمونه مى‌توان به على محمد باب اشاره كرد.

نيز ن. ك: باب، بابيه، بهائيت،