آن را [به حضرت عليه السّلام]رسانيد. آن‌گاه سه روز پس از آن، آگاهم كرد كه امام براى على بن حسين دعا فرموده- است و به زودى براى او فرزندى مبارك زاده خواهد شد كه خداوند به سبب او [به اسلام و مسلمين] سود مى‌رساند و بعد از او، فرزندانى خواهد بود. [١]

ابو جعفر، محمد بن على اسود يادآور مى‌شود كه به دنبال دعاى امام زمان عليه السّلام، محمد بن على يعنى شيخ صدوق براى على بن حسين زاده شد؛ [٢]بنابراين صدوق در سال ٣٠٥ يا ٣٠٦ ق به دنيا آمده است؛ چرا كه محمد بن عثمان عمرى پس از حدود چهل سال، عهده‌دارى نيابت خاص امام زمان عليه السّلام، در جمادى الاولى سال ٣٠٥ يا ٣٠٤ ق از دنيا رفته [٣]و حسين بن روح نوبختى جانشين او شده است.

وى كه به دعاى حضرت حجت عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف در خاندان دانش و پرهيزگارى در شهر قم چشم به جهان گشود، با گردآورى روايات اهل بيت عليهم السّلام و نگارش كتاب‌هاى ارزشمند به اسلام و تشيع خدمات ارزنده‌اى كرد.

حاصل اين تلاش‌ها، نگارش صدها جلد كتاب نفيس در رشته‌هاى گوناگون در علوم و فنون اسلامى است، كه هركدام، گنجينه‌اى پايان‌ناپذير است. [٤]

بيشتر نگارش‌هاى صدوق در طول تاريخ از بين رفته و فقط نامى از آن‌ها باقى مانده است. يكى از كتاب‌هايى كه شيخ صدوق به صورت ويژه دربارۀ حضرت مهدى عليه السّلام نگاشته، كمال الدين و تمام النعمه [٥]است. اين كتاب در واقع يكى از كتاب‌هاى مرجع و عمده در حوزۀ مباحث مهدويّت است. كمتر نوشته و اثرى در دوره‌هاى بعد يافت مى‌شود كه به نوعى از اين مجموعه، بهره نبرده باشد.

اين كتاب به دو بخش اصلى و

[١] . همان، ج ٢، ص ٢٦٩، حديث ٣٢.

[٢] . همان.

[٣] . همان، ص ٣٦٦، حديث ٣٤.

[٤] . ر. ك: احمد بن على نجاشى، رجال النجاشى، ص ٣٨٩، ش ١٠٤٩، شيخ طوسى، الفهرست، ص ٢٣٧، ش ٧١٠.

[٥] . برخى از اين كتاب «اكمال الدين و اتمام النعمة» ياد كرده‌اند كه درست نيست چون مؤلف در من لا يحضره الفقيه، ج ٤، ص ١٨٠ و علل الشرايع، ص ٢٦٦ و عيون اخبار الرضا عليه السّلام، ج ١، ص ٥٢ و ٦٩، كمال الدين و تمام النعمة ياد كرده است.