فرهنگ نامه مهدویت - سلیمیان، خدامراد - الصفحة ١٩ - آخر الزّمان

تمام به حضرت على عليه السّلام چنين مى‌فرمايد:

اى على! بدان شگفت‌آورترين مردم در ايمان و بزرگ‌ترين آنان در يقين، مردمى هستند كه در آخر الزمان-با آن كه پيامبر خود را نديده و از امام خود در پرده‌اند-به نوشته كه خطى سياه بر صفحه‌اى سپيد است، ايمان مى‌آورند. [١]

در هرسه دين آسمانى يهود، مسيحيت و اسلام، ظهور فاسدترين و مخرّب‌ترين جريان منحط در طول تاريخ، پيش‌بينى و از خطر آن پرهيز داده شده است. دجّال كه تجسّم كفر، فريب و گمراهى است، در آخر الزمان ظاهر شده، مردم را به پرستش خويش مى‌خواند.

اين پديده سرانجام به دست عيسى عليه السّلام محو و نابود خواهد شد.

برخى از آيات، عذاب بر كافران و گنه‌كاران آخر الزمان كه نزول عذاب را انكار مى‌كنند، تطبيق داده شده است:

اگر عذاب او شب يا روز به شما دررسد، بزهكاران چه چيزى از آن به شتاب مى‌خواهند؟

بيشتر مفسّران، از ظهور لشكرى طغيانگر كه آخر الزمان در كشورهاى اسلامى به ستم و تعدّى پرداخته، سرانجام در صحرايى بيرون از مكّه، گرفتار عذاب الهى مى‌شود، خبر داده و آيه: وَ لَوْ تَرىٰ إِذْ فَزِعُوا فَلاٰ فَوْتَ وَ أُخِذُوا مِنْ مَكٰانٍ قَرِيبٍ ؛ [٣]«و اى كاش مى‌ديدى هنگامى را كه [كافران] وحشت‌زده‌اند [آن جا كه راه]گريزى نمانده است و از جايى نزديك گرفتار آمده‌اند» را دربارۀ آن لشكر دانسته‌اند.

در روايات شيعه و سنّى، نام رهبر اين لشكريان، سفيانى ذكر شده است.

بنابر روايات شيعه، جبرئيل نخستين كسى است كه با امام زمان عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف بيعت