ناگفته نماند پيش‌بينى اين توقيعات از حوادث آينده دليل بر درستى آن نخواهد بود؛ زيرا آنچه به دست ما رسيده است پس از حوادث بوده كه امكان جعل آن‌ها وجود دارد.

٢. برخى نويسندگان، پيامى را كه براى مرحوم آيت اللّه سيّد ابو الحسن اصفهانى به وسيلۀ مرحوم شيخ محمد كوفى شوشترى نقل شده است، در شمار توقيعات و سخنان حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف ذكر كرده‌اند.

در اين نامه چنين آمده است:

خودت را در اختيار [مردم]بگذار و محل نشستن خويش را در محل در ورود خانه قرار بده [تا مردم سريع‌تر بتوانند با تو ارتباط پيدا كنند]و نيازهاى مردم را برآور؛ ما تو را يارى مى‌كنيم. [٢]

براى اهل اطلاع، روشن است كه برخى نوشته‌هايى كه اين روزها به عنوان دست‌نوشتۀ آن حضرت ارائه مى‌شود، هيچ پايه و اساسى ندارد. و اين احتمال دور نمى‌نمايد كه ممكن است اين كارها، از طرف دشمنان و براى مخدوش ساختن چهرۀ تابناك شيعه انجام شده باشد.

دربارۀ چگونگى صادر شدن توقيعات در دورۀ غيبت صغرا، از برخى نقل‌ها استفاده مى‌شود، سفيران حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف پرسش‌ها و درخواست‌هاى مراجعه‌كنندگان را در يك برگه به نوبت مى‌نوشتند. آن‌گاه پاسخ آن‌ها كه حداكثر ظرف سه روز صادر مى‌شد و يك‌جا مى‌آمد. گاهى نيز پاسخ پرسش‌ها به صورت شفاهى، به نائبان خاص گفته شده و آنان به قلم خود، آن را مى‌نگاشتند يا به صورت حضورى به پرسش‌كننده پاسخ مى‌دادند. در پاره‌اى از موارد نيز -به سبب مصلحت-پاسخى صادر نمى‌شد. برخى از توقيعات نيز بدون اين‌كه در پاسخ به پرسشى باشد، صادر شده است.

موضوعات مندرج در توقيعات، گسترۀ وسيعى را در بر مى‌گيرد؛ از معارف و حقايق دينى گرفته تا امور

[١] . يادآورى اين مطلب ضرورى است كه اثبات نامه حضرت براى شيخ مفيد، فضل بزرگى براى شيخ به‌شمار مى‌آيد؛ اما نفى آن، هرگز چيزى از مقام بلند آن شخصيت بزرگ اسلامى نمى‌كاهد؛ چه اين كه دانشمندان بزرگى از علماى شيعه هستند كه هرگز رسيدن نامه از حضرت مهدى عجّل اللّه فرجه الشريف براى آن‌ها ادعا نشده است.

[٢] . ر. ك: محمد خادمى شيرازى، مجموعه فرمايشات حضرت بقية اللّه عجّل اللّه فرجه الشريف، ص ١٧٠.