آيا احدى در وجوب تذكر به كورى كه در آستانه سقوط در چاه است، شك مى‌كند هر چند كه براى او خطر مرگ را در پى نداشته باشد، ولى براى او آسيب‌هاى فراوانى را در پى داشته باشد.

آرى، اگر ضرر، بزرگ نبود يا احتمالِ خطر، جدّى نباشد، دفع ضرر از ديگرى واجب نيست.

٢. حكم به وجوبِ دفع ضرر از ديگرى در اين مورد يك حكم ضررى است؛ زيرا لازمه اين حكم آن است كه انسان به خودش ضرر برساند؛ چرا كه مفروض در مثال اول آن است كه برگرداندن سيل از خانه ديگرى به خانه خود، به انسان ضرر مى‌زند، و مفروض در مثال دوم اين است كه اگر شخص مأمور از جاى امر حاكم در ضرر رساندن به غير، سرپيچى كند، ضرر به خودش متوجه مى‌شود.

(٦) و مؤمن كه در برخى روايات آمده معنايى غير از اين ندارد؛ زيرا نصيحت در اين روايات معنايى جز دفع آزار و بدى از دين خدا و رسول خدا(ص) و قرآن و مؤمنان ندارد. روايات نصيحت صريح در وجوب است چنان كه وجوب، ظاهر الفاظ روايات قبلى بود و تأويل اين روايات به استحباب اجتهاد در مقابل نصّ است. استاد ما آيت اللّه خويى درباره اين روايات مى‌گويد: اين روايات هر چند زياد و معتبرند؛ ليكن به جهات اخلاقى نظر دارند؛ و لذا حمل بر استحباب مى‌شوند؛ زيرا قائل شدن به وجوب نصيحت به نحو مطلق مستلزم عسر و حرج شديد مى‌شود. (مصباح الفقيه، ج ١، ص ٣٥٠) ليكن راه رهايى از اين اشكال آن است كه در حكم به وجوب بر مواردى كه موجب حرج شديد نشود اكتفا نماييم، اگر نگوييم برخى از اين روايات ـ مانند روايات بيان كننده حكم جهاد ـ در مورد حرج وارد شده‌اند. هـ) روايات وارده در زمينه اعانت به مؤمنان و زدودن غم و غصه و گرفتارى از آنها (ر.ك: وافى، ج ٣، الفصل الخامس ابواب مايجب على المؤمن في المعاشرة.) هر كس در اين روايات ـ كه فراوان هستند و در سراسر ابواب منابع روايى پراكنده‌اند ـ دقت كند شك نمى‌كند كه دستگيرى از مؤمنان و زدودن گرفتارى‌ها و اذيت‌ها و بدى‌ها از ايشان و نيز حفظ جان و مال و آبروى آنها از خطرات، واجب است؛ لذا مرحوم صاحب مسالك در كتاب وديعه فتوا داده است كه اگر وديعه گذارنده ناچار به امانت سپارى است بر مؤمن ديگر پذيرفتن آن و امانت‌دارى واجب است. (جواهر الكلام، ج ٢٧، ص ١٠٢.)