فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٨٠ - بررسى فقهى نظريههاى جبران كاهش ارزش پول(١) احمدعلى يوسفى

قد اشتراه اوّل السنة، فقال لبعض مواليه: اشترلنا شعيراً فاخلط بهذا الطعام أو بعه فإنا نكره أن نأكل جيداً و يأ كل الناس رديّاً؛

مردم مدينه دچار گرانى و قحطى شدند ... و نزد امام صادق(ع) خوراكى عالى [گندم ]كه اوّل سال تهيه كرده بود، وجود داشت، حضرت به برخى از خدمتكاران خود فرمودند: براى ما مقدارى جو بخريد و مخلوط با اين خوراكى عالى [گندم ]نماييد يا آن را بفروشيد؛ چرا كه ما مايل نيستيم غذاى خوب بخوريم و مردم غذايى نامرغوب. (٤٤)

بدون شك از ظاهر اين دو روايت بر مى‌آيد كه منظور از افزايش قيمت‌ها سطح عمومى قيمت‌هاست نه قيمت‌هاى نسبى.

٨. خطب ابن عباس فى آخر رمضان على منبر البصرة، فقال:

اخرجوا صدقة صومكم فكأنّ الناس لم يعلموا ... فلما قدم على ـ رضى‌اللّه عنه ـ رأى رخص السعر، قال: قد أوسع اللّه عليكم ....؛

ابن عباس در آخر ماه رمضان روى منبر بصره خطبه خواند و خطاب به مردم گفت: صدقه روزه هايتان را بپردازيد.

گويا مردم چنين امرى را نمى‌دانستند ... پس هنگامى كه على(ع) حاضر شدند، مشاهده كردند كه قيمت‌ها كاهش پيدا كرد، فرمودند: خداوند بر شما توسعه داد ... . (٤٥)

در اين روايت نيز منظور از قيمت‌ها، سطح عمومى قيمت‌هاست، چنان كه در ذيل روايت اوّل گذشت؛ به علاوه اگر قيمت نسبى منظور بود، توسعه براى همه نمى‌شد؛ زيرا بر صاحبان آن كالاها تضييق بود نه توسعه.

٩. محمد بن مسلم نقل مى‌كند:

ولد لأبي جعفر(ع) غلامان جميعاً، فامر زيد بن على أن يشترى له جزورين للعقيقة، و كان زمن غلاء، فاشترى له واحدة و عسرت عليه