فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٩ - بررسى فقهى نظريههاى جبران كاهش ارزش پول(١) احمدعلى يوسفى

مثليات است مگر اين كه پول از اعتبار، به كلى ساقط شود كه در اين صورت قيمت قبل از زمان سقوط را مستحق است. (٤)

دو. پول به حسب صفات ذاتى مثلى است

برخى فقيهان معتقدند: اوصافى از اشياى مثلى در مثلى بودن دخيل هستند كه از ويژگى‌هاى ذاتى اشيا محسوب گردند نه از خصوصيات نسبى. گرانى، ارزانى و قدرت خريد پول از اوصاف نسبى هستند. بنابراين از ويژگى‌هاى دخيل در مثليت محسوب نمى‌شوند و ميزان كاهش آن، ضمان‌آور نمى‌باشد.

آيت‌اللّه سيد كاظم حايرى مى‌نويسد:

اشياى مثلى ويژگى‌هاى متفاوتى دارند، بايد ملاحظه شود كه كدام نوع ويژگى در مثليت آن دخيل مى‌باشد:

١. برخى از آنها اوصاف ذاتى شى‌ء مثلى هستند، يعنى ويژگى‌هايى كه با مقايسه با منشأ نياز انسان يا ساير اموال در شى‌ء مثلى شكل نگرفته است، مثل سياهى و سفيدى.

٢. صفات نسبى‌اى كه با ملاحظه منشأ نيازهاى انسان در شى‌ء مثلى شكل مى‌گيرد مثل حفظ كردن لباس، انسان را از سرما.

٣. ويژگى‌هاى نسبى‌اى كه با مقايسه با ساير كالاها و اموال در شى‌ء مثلى محقق مى‌شود مثل گرانى و ارزانى و قدرت خريد.

از نظر عرفى فقط ويژگى‌هاى ذاتى (نوع اوّل) در مثليت شى‌ء دخيل هستند. بنابراين، ارزش و قدرت خريد پول كه از اوصاف نسبى آن است هيچ مدخليتى در مثلى بودن آن ندارد و در صورت كاهش، ضمان‌آور نيست. (٥)