مسأله استناد قاضى به علم خود از دير زمان ميان فقهاى ما مورد بحث و در محافل علمى حوزوى مطرح بوده است. آنان در اين مسأله اتفاق نظر داشته‌اند كه چنانچه قاضى امام معصوم(ع) باشد، جايز است به علمش استناد كند. امّا اگر معصوم نباشد، اجمالاً مى‌توان گفت كه بين فقهاى شيعه در اين مسأله اختلاف نظر و تفاوت آراء وجود دارد.

تبيين ديدگاه فقها

ديدگاه مشهور ـ سيد مرتضى در «انتصار» (١) و شيخ طوسى در «خلاف» (٢) و ابن زهره در «غنيه» (٣) ادعاى اجماع كرده‌اند ـ بين فقها آن است كه قاضى غير معصوم نيز به طور مطلق مى‌تواند به علمش استناد كند؛ چنان كه در انتصار (٤) ـ كه ديگران از وى تبعيت كرده‌اند ـ از

(١)انتصار، ص ٤٨٦ و ٤٩١، مسأله ٢٧١.
(٢)خلاف، چاپ دارالكتب العلميه، ج ٣، ص ٣٠٩ و ٣٢٢، مسأله ٤١.
(٣)غنية‌النزوع، ص ٤٣٨ ـ ٤٣٦.
(٤)انتصار، ص ٤٨٨، مسأله ٢٧١.