فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢١٢ - رساله خطى مصرف خمس در زمان غيبت شيخ حسين بن عبدالصمد(پدر شيخ بهايى)
روايات نقل شده از شما متفاوت بود و به دليلى قاطع بر رجحان يكى از آنها دست نيافتيم، به نظرمان رسيد هزينه كردن اموال براى عموزادههاى شما، سزاوارترين و شايستهترين شيوه جهت بخشندگى و شفقت و رحمت شما است و بهتر از پايمال نمودن و از بين بردن مال شما است. از سويى از ناحيه شما رواياتى هم در اين زمينه نقل شده بود. از اين رو به اينگونه روايات، با توجّه به وسعت كرم و بخشش و بزرگوارى شما اعتماد كرديم. مىخواستيم اموال شما را از اتلاف كه فايده و سودى ندارد، نيز حفظ كنيم تا با دارايىتان نيازمندىهاى عموزادههاى تهيدست و نيازمند شما را تأمين كرده باشيم.
عموزادههاى شما ميان دشمنانشان چنان حال و روزى دارند كه دل شيعيان شما به حالشان مىسوزد و در چنين وضعى اگر بينشان حضور داشتيد، بى شك به آنان ترحّم مىنموديد و آنان را مورد اكرام و بخشش خود قرار مىداديد و از آنچه داشتيد آنها را بى نياز نموده و دارايىتان را بين خود و آنان به يكسان تقسيم مىكرديد.
اين بيان و عذر، بسيار روشن و شفّاف است. امام نيز بهترين شخص براى پذيرش عذر از هر فرد مىباشد؛ چرا كه وى هم آگاه به وضعيّت است و هم رحمت و شفقتش گسترده و همهگير.
مسأله:
اكنون بحث از اين موضوع بر جاى مىماند كه آيا جايز است اموال و دارايىهاى امام غايب را كه از راه نذر به دست مىآيد، براى سادات فقير و تهيدست هزينه كرد؟
به فتوا و نظريهاى در خصوص نذر از ناحيه فقهاى شيعه ـ چه جواز و چه عدم جواز ـ برنخوردهام، امّا مقتضاى دليل قوى در نظر من، جواز مصرف نذر براى سادات فقير و بىنوا است؛ البته در صورتى كه در خمس پذيرفته باشيم از سهم امام(ع) مىتوان به سادات فقير كمك كرد.
حكم به جواز مصرف سهم امام در خمس براى سادات فقير دليلش قوىتر و همچنين مشهورترين حكم بين فقهاى شيعه مىباشد. افزون بر اين كه علما و فقهاى متأخّر بر اين حكم اجماع و اتّفاق دارند.
كاوش اين مقوله بستگى به بيان پيش درآمدى دارد كه با اين سؤال آغاز مىشود: آيا