هزار ريال، ارزش مبادله‌اى است كه ممكن است در يك كاغذپاره رنگى خاصى با رقم ١٠٠٠ ريال ظاهر شود، يا اين كه در دو قطعه كاغذپاره ديگر با رقم‌هاى ٥٠٠ ريالى خود را نشان دهد. بنابراين تمام قطعات ١٠٠٠ ريالى به حسب مقدار ارزش مبادله‌اى كه دارند، مثل هم محسوب مى‌شوند حتى پول ١٠٠٠ ريالى با دو قطعه پول كاغذى ٥٠٠ ريالى از جهت ارزش مبادله‌اى، مثل هم هستند. (١٨)

ب) مثلى بودن پول بر اساس تعريف مال مثلى

چنان كه گذشت، در صفاتى كه اشيا به حسب آن صفات، مثل هم محسوب مى‌شوند، هيچ گونه تفاوت و تمايزى قايل نشدند، و صفات شبيه در اشياى مختلف، اعم از صفات نسبى و ذاتى اگر به نحوى باشند كه رغبت افراد به آنها يكسان باشد و در نتيجه در نظر عرف در ارزش و ماليت تفاوت نداشته باشند، مثلى محسوب مى‌شوند، وگرنه قيمى هستند.

با بيان بالا به خوبى آشكار مى‌شود كه پول كاغذى امروزى، با همه صفاتى كه دخيل در رغبت و مطلوبيت و در نتيجه در ماليت و ارزش مبادله‌اى آن مؤثر باشد، مثلى محسوب مى‌شود و همه مى‌دانند كه صرف يك كاغذ پاره رنگى كه براى هيچ كارى مورد استفاده قرار نمى‌گيرد، هيچ گونه ارزشى ندارد و آنچه در نظر عرف اهميت دارد، ماليت، ارزش مبادله و قدرت خريد آن است.

بنابراين نه اين كه تمام پول‌هاى كاغذى ١٠٠٠ تومانى مثل هم مى‌باشند، بلكه هر قطعه اسكناس ١٠٠٠ تومانى دقيقاً با ده قطعه اسكناس ١٠٠ تومانى نيز مثل هم مى‌باشند؛ مگر اين كه ده قطعه اسكناس‌هاى ١٠٠ تومانى از نظر مطلوبيت با يك عدد اسكناس ١٠٠٠ تومانى تفاوت پيدا كند، كه در اين صورت نمى‌شود گفت مثل هم هستند؛ ولى اين تفاوت در نظر عرف ـ به نحوى كه غير قابل اغماض باشد ـ به شدت مورد ترديد است. شاهد

(١٨) توضيح بيشتر در ادامه خواهد آمد.