علمي‌اش اثر مي‌گذارد، و محيط شهري خلاف آن را اقتضا مي‌کند.[١]چه‌بسا کساني بخواهند از اين شواهد و تجربيات چنين نتيجه بگيرند که اين‌گونه امور محيطي خواه‌ناخواه در آراء و دیدگاه‌های علمی دانشمندان و محققان مؤثر است، و نمي‌توان آنها را از یکدیگر تفکيک کرد. يکي از مؤثرترين عوامل محيطي و ذهني که مي‌تواند خود را بر نگاه، تفسير، و نتيجه‌گيري محقق تحميل کند، عقايد و ارزش‌هاي ديني است. بر اساس تجربه‌هاي عيني، نظريات دانشمنداني که به يک دين ايمان دارند، متمايل به همان دين است. هرچند این تجربه عمومیت ندارد، ولی میتواند به عنوان شاهدی دیگر برای این شبهه مورد استفاده قرار گيرد.

براي پاسخ به اين شبهه بايد ابتدا مقصود از «علم» را به‌دقت روشن کرد. اگر منظور از «علم» در شبهة مطرح شده، دانشي کاشف از واقع و علمي دارای دليل قطعي باشد، پاسخ اين است که درصورت رعایت شرايط روششناختیِ درست، شخص مي‌تواند بدون آن‌که تحت تأثير اين عوامل واقع شود، به علم و معرفتي مطابق با واقع دست يابد. اگر دانشمندي تحت تأثیر چنين عواملی واقع شود، نشانة ضعف فکري وي و حاکی از تأثير عوامل رواني

[١] «اگر كسى فتواهاى فقها را با يكديگر مقايسه كند و ضمناً به احوال شخصيه و طرز تفكر آنها در مسائل زندگى توجه كند مى‏بيند كه چگونه سوابق ذهنى يك فقيه و اطلاعات خارجى او از دنياى خارج در فتواهايش تأثير داشته به طورى كه فتواى عرب بوى عرب مى‏دهد و فتواى عجم بوى عجم، فتواى دهاتى بوى دهاتى مى‏دهد و فتواى شهرى بوى شهرى.» (شهيد آيت الله مطهري،« اصل اجتهاد در اسلام» در ده گفتار [مجموعه آثار]،‌ ج ٢٠، ص ١٨١)