رابط علم و دین - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٣١ - ١ ١ ١   راه حل منتخب
معرفت ديني، راههاي آن، و درجات اعتبار آنها نيست. مسئلهاي که در اينجا دربارة آن بحث درگرفته، و در پاسخ آن اختلافنظر وجود دارد، آن است که آيا آنچه از منابع ديني فهميده ميشود با آنچه از راه تجربه و ديگر منابع معرفت بهدست ميآيد ميتوانند ترکيبي به نام علم ديني بهوجود آورند يا خير. اما اينکه معارف ديني چند دستهاند و هرکدام از چه راهي بهدست ميآيند، و چه درجهاي از اعتبار را واجدند، خارج از محل بحث است. همانگونه که سؤال از روش تجربي و ميزان واقعنمايي و اعتبار آن مربوط به اين مبحث نميشود و بايد در جاي خودش (در معرفتشناسي و فلسفة علم) مورد بررسي قرار گيرد.
دوم آنکه، شناخت دين منابع و روشهاي خاص خود را دارد، که در جاي خودش (در معرفتشناسي و روششناسي دينپژوهي) بررسي ميشود، و نسبت بهاين که کدام راهها يقيني و کدام ظني است، کدام روش به نتايج قابلنقد منتهي ميشود و کدام نميشود، داوري صورت ميگيرد. در آنجا مطرح ميشود که بعضي از مسائل ديني بهويژه عقايد اصلي آن ـ قطعي و مطلقاند، اختلافبردار نيستند، و بايد نسبت به آنها شناخت واقعي عقلاني پيدا کنيم، بهگونهاي که انکار يکي از آنها بهمعناي انکار کل دين است. اما برخي مسائل عملي و فروع دين يا برخي از تفاصيل مربوط به اعتقادات (که جزء اصول دين به حساب نميآيند) بهصورت يقيني قابل اثبات نيستند و در آنها درميان صاحبنظران اختلافنظر وجود دارد. روشن است که نظريات خبرگان دينشناس در اين زمينهها غيريقيني است، و افراد