تکويني خداوند متعال است، و با امر تکويني او به وجود مي‌آيند: «إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَيْئًا أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ»[١]، هر علمي که با چنين نگاهي به موضوع خود بپردازد در جرگة‌ علوم ديني وارد شده است. بنابراين، گرچه يک حقيقت ممکن است از راه‌هاي مختلفي کشف شود، و صرف مطابقت علم با واقعيت براي «علم بودن» آن کافي است، لکن اين واقعيت مکشوف را مي‌توان با نظري الهي نگريست و آن را مخلوق ارادة خداوند دانست، و مي‌توان آن را با نظري طبيعي و مادي نگاه کرد و موجودي مستقل فرض کرد که در صورت اول با علم ديني و در صورت دوم با علم غيرديني سروکار داريم. همه مسائل فيزيک، شيمي، مکانيک و ساير علوم ـ به‌ويژه علوم پايه گاهي با اين نظر نگريسته ميشوند که مثلاً در عالم انفجاري رخ داده و موجب پيدايش عناصر مختلف شده است که يک مجموعه‌ از آن هم کره زمين را تشکيل داده است؛ سپس تحولاتي در زمين پيدا شده تا اينکه موجودات زنده پديد آمده‌اند و ... . ولي گاه همين مسأله ـ حتي انفجار عظيم اوليه و فراهم شدن زمينه براي پيدايش موجودات زنده ـ از اين منظر تفسير ميشود که تدبيري الهي در کار بوده، و خداوند از ابتدا طرحي اين‌چنين را در نظر گرفته و عالم را بر اساس آن آفريده است. همچنين يک عالم رياضي ممکن است مسائل مربوط به حوزة کار خود را با اين نگاه بررسي کند که حقايق رياضي حاکي از ارادة الهي‌اند، درحالي که رياضي‌دان ديگري مي‌تواند همان حقايق

[١] يس (٣٦): ٨٢.