الاحتجاج - ترجمه جعفری - الطبرسي، أبو منصور - الصفحة ٥٣٠ - احتجاج حضرت علىّ بن محمّد عسكرىّ عليهما السّلام در قسمتى از توحيد و جز آن از علوم مربوط به دين و دنيا بر مخالف و موافق

يكى پرسيد : اى زادهء رسول خدا ، مراتب آن چگونه است ؟
فرمود : شامل سلامتى عقل و آزادى راه و مهلت كافى ، و زاد و توشهء پيش از سفر و وسيلهء تحريك شخص بر انجام كار مىباشد . اينها پنج چيز شد ، پس اگر بنده اى فاقد يكى از آنها باشد به نسبت همان كاستى و كمبود تكليف از او ساقط گردد ، و من براى هر يك از اين ابواب سه گانهء : جبر و تفويض و منزلتى ميان دو منزلت ؛ مثالى خواهم زد تا هم معنى آن را به ذهن جويندهء حقيقت نزديك سازد و هم بررسى نمودن شرح آن را آسان نمايد ، به گونه اى كه هم آيات محكم قرآن تصديقش نمايند ، و هم خردمندان پذيرفته و تأييدش كنند ، و توفيق و عصمت با خدا است .
سپس فرمود : امّا « جبر » عقيده اى است كه معتقدانش قائلند : « خداى جليل و عزيز بندگان را مجبور به گناه كرده و با اين حال آنان را عذاب مىكند » ، و هر كس عقيده اش اين باشد ، خداى را در حكمش به ستم نسبت داده و تكذيب كرده است . [ و با اين عقيده ] كلام خدا را ردّ نموده كه فرمود : « و پروردگار تو به هيچ كس ستم نكند » [١] و نيز فرموده : « اين به سزاى آن چيزى است كه دستهايت پيش فرستاده و از آن رو كه

[١] كهف : ٤٩ .