روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٥٧٩ - روزشمار جنگ چهارشنبه / ٩ مرداد ١٣٦٤ /١٢ ذیقعده ١٤٠٥ /٣١ ژوئیه ١٩٨٥
٤٥٨
در جلسة امروز هیئت دولت که به ریاست مهندس "میرحسین موسوی" نخست وزیر جمهوری اسلامی ایران، تشکیل شد، وضع کنونی اقتصاد کشور مورد بررسی قرار گرفت. در این جلسه، نخست وزیر تأکید کرد که می توانیم بدون کوچک ترین استقراضی، کشور را اداره کنیم. وی با اشاره به درآمدهای سال های آخر حکومت گذشته، گفت: «در آن زمان درآمدهای نفتی و غیرنفتی کشور را که باید در این سال کسب می شد، حدود چهل میلیارد دلار تخمین زده بودند و با ترسیم این سیاست، جو جامعه یک جو امریکایی شدید شده بود، زندگی مصرفی به اوج خودش رسیده بود و وابستگی هم از سرمان گذشته بود، ولی اکنون ما احساس می کنیم می توانیم کشور را بدون کوچک ترین قرضی و با کم تر از نصف این درآمد، به راحتی اداره کنیم.»[١]
از سوی دیگر، مجلة "عربیا" چاپ انگلستان، در آخرین شمارة خود، از دریچة اقتصادی وضعیت ایران را با جهت گیری دیگری مورد بحث و بررسی قرار داده است. عنوان این مقاله طرح این پرسش است که "آیا آن ها (ایران و عراق) می توانند به جنگ ادامه دهند؟" نویسنده در این مقاله نوشته است:
با گذشت زمان، جنبه های اقتصادی این جنگ چه از دیدگاه کوتاه مدت و چه درازمدت برای طرفین مخاصمه بیش از پیش اهمیّت می یابد. از جهت کوتاه مدت، سؤال این است که چگونه و برای چه مدت دو کشور با درآمد متوسط می توانند منابع مادی خود را جهت ادامة جنگی طولانی و پرخرج، تأمین کنند. در زمینة جنبه های درازمدت تر اقتصاد جنگی، یک سؤال مهم اخلاقی وجود دارد، زیرا که این "بار" صرفاً به گردن نسل حاضر نیست: چه نوع اقتصادی جوانان امروز و فرزندان شان به ارث خواهند برد؟ این نسل ها در جهانی زندگی خواهند کرد که دیگر نفت منبع اصلی انرژی نیست و فرصت های بی نظیری که در حال حاضر وجود دارد، ممکن است هرگز باز نگردند. پاسخ به سؤالات مربوط به جنبه های کوتاه مدت بسیج جنگی ممکن است در این حقیقت یافت شود که دو کشور دارای اقتصاد مبتنی بر صادرات نفت هستند.»
نویسنده در پایان تأکید کرده است: «مشکلات درازمدت دو کشور هنوز در پیش است، حتی ابراز خاتمة جنگ، تلاش این دو کشور برای بازسازی قطعاً با فشارهای ارزی خارجی مواجه می گردد.»[٢][٣]
٤٥٩
"طه یاسین رمضان" معاون اول نخست وزیر حکومت بعث عراق، اعلام کرد که این حکومت دو طرح موازی پنج ساله (١٩٨٦ تا ١٩٩٠) جهت توسعة اقتصادی عراق در نظر
[١] ١٥. مأخذ١، ص ١.
[٢] ١٦. اداره کل مطبوعات و رسانه های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، بولتن "بررسی مطبوعات جهان"، شمارة ٨٨٥ (١٦/٥/١٣٦٤)، صص ١٠ تا ١٣، به نقل از نشریة "عربیا"، چاپ انگلستان.
[٣] ضمیمه دارد؛ ضمیمه گزارش ٤٥٨ : مقایسه اقتصاد جنگی ایران و عراق در نشریه "عربیا"، ص٥٨٣.