روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٥٥٦ - روزشمار جنگ دوشنبه /٧ مرداد ١٣٦٤ /١٠ ذیقعده ١٤٠٥ /٢٩ ژوئیه ١٩٨٥

دارد و در پی این موافقت، از سوی دولت عربستان اجازة بیست پرواز در روز به هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران برای اعزام ١٥٠هزار زائر ایرانی داده شد.»[١]

٤٣٦

اختلافات پیش آمده در اعزام حجاج ایرانی به عربستان سعودی و چگونگی حل این مناقشه، بازتاب هایی را در رسانه های همگانی به دنبال داشت که به برخی جنبه های این موضوع اشاره دارد.

یک مفسر خبرگزاری فرانسه مراسم حج را یک موضوع تنش زا در روابط دو کشور و مانعی در گشایش گفت وگوهای فی مابین دانست؛ گشایشی که با سفر اخیر سعودالفیصل وزیر امور خارجة عربستان به ایران، حاصل شده است: «مراسم حج در مکه یک موضوع تشنج آفرین در روابط دو کشور است، زیرا نیت رهبران مذهبی ایران مبنی بر تبدیل آن به یک میدان بزرگ سیاسی برای تمامی جهان مسلمان، با قصد مسئولان سعودی دائر بر حفظ جنبة اکیداً مذهبی آن، مغایرت دارد. زائران ایرانی مرتباً تظاهراتی ترتیب می دهند و نمایندة آیت الله روح الله خمینی نطق هایی که در آن ها اسرائیل، امریکا و شوروی را به شدت مورد حمله قرار می دهد، ایراد می کند. [...] آیت الله خمینی طی اظهاراتی که به مناسبت انتصاب خوئینی ها در سمت جدید ایراد شد، بار دیگر یادآوری کرد که بررسی مسائل سیاسی مسلمانان در جریان مراسم حج وظیفه ای است که در قرآن نوشته شده. وی همچنین خاطرنشان ساخت که این تغییر مسئولان، بر خط مشی ایران تأثیری نخواهد داشت. این بحران میان تهران و ریاض در حالی به وجود آمده است که با سفر شاه زاده سعودالفیصل وزیر امورخارجة سعودی در تاریخ ١٨ ماه مه به ایران - که اولین سفر وی به این کشور از زمان انقلاب است- شاهد گشایش در گفت وگوهای میان دو کشور بوده ایم.»[٢]

گزارش دیگری از خبرگزاری فرانسه حاکی است: «رادیو تهران بامداد امروز اعلام کرد ایران امروز تصمیم گرفت در پی ممانعت عربستان سعودی از فرود دو فروند هواپیمای ایرانی در نیمه شب گذشته، کلیة پروازهای حامل حجاج را به سوی این کشور لغو نماید. عزیمت نخستین گروه حجاج روز گذشته پس از این که بحث شدیدی میان دو کشور در روزهای اخیر درگرفت، انجام شد. تهران ریاض را متهم کرد که یک صد و پنجاه هزار حاجی را که قبلاً پیش بینی شده بود، نمی پذیرد و قصد دارد شمار آن ها را تنها به یک صد هزار تن کاهش دهد. در این حال، تهران تهدید کرد که مراسم حج را تحریم خواهد کرد.»[٣]

از سوی دیگر، در ادامة سیر وقایع، خبرگزاری یونایتدپرس به نقل از رادیو تهران گزارش داد: «شاه زاده "سعودالفیصل" وزیر امورخارجة عربستان، امروز با ورود یک صد و پنجاه هزار زائر ایرانی به عربستان برای برگزاری مراسم مذهبی سالانه در شهرهای مقدس مسلمین مکه و مدینه، موافقت کرده است.»[٤]

[١] ١٠. روزنامة کیهان، ٧/٥/١٣٦٤، ص ١.

[٢] ١١. مأخذ ٩، ص ١١، تهران - خبرگزاری فرانسه.

[٣] ١٢. مأخذ ٩، ص ١٠، تهران - خبرگزاری فرانسه.

[٤] ١٣. مأخذ ٩، ص ١٢، یونایتدپرس از آتن.