یادآوری می شود براساس گزارش مجله "تایم" چاپ امریکا، با عنوان "گاه شمار رابطه با ایران" - که خبر مورد بحث بخشی از آن است - این جلسه، ادامة روندی است که از آبان ١٣٦٣ آغاز شده است. در این گاه شمار ذیل تاریخ "نوامبر ٨٤" چنین آمده است:

«به نوشتة روزنامه نیویورک تایمز، "منوچهر قربانی فر" معامله گر ایرانی اسلحه، با "تئودور شالکی" مأمور سابق سازمان سیا در آلمان غربی، تماس می گیرد. قربانی فر پیشنهاد می کند که گروگان های امریکایی در بیروت، در ازای فروش تسلیحات امریکایی به ایران، آزاد شوند. شالکی این پیشنهاد را به مقامات ایالات متحده تسلیم می کند.»[١]

یادآوری می شود این معاملة سری سلاح در برابر گروگان که در ایران به ماجرای "مک فارلین" و در امریکا به "ایران - کنترا" و نیز "ایران - گیت" شهرت دارد، در آبان ١٣٦٥ افشا گردید و آقای هاشمی رفسنجانی به دستور امام خمینی در نمازجمعة تهران مفصلاً گزارشی از آن بیان کرد و به خصوص به جایگاهی که برای اسرائیل در این پروژه قرار داده شده بود تا ایران را متهم به رابطه با اسرائیل کنند و در جهان اسلام و عرب تضعیف نمایند، اشاره کرد. افشای این ماجرا برخلاف ایران، در امریکا بحران ایجاد کرد و هیئتی ویژه مأمور بررسی این کار شد که گزارش آن هیئت از ماجرای "مک فارلین" به گزارش "تاور" موسوم گردید.

در گزارش تاور هر چند آشکارا مواردی را که امنیت ملی امریکا را تهدید کرده است، مسکوت گذاشته شد و به خصوص از ذکر برتری های ایران در این معامله اجتناب شده است ولی در مجموع نکات قابل توجهی از روند این ماجرای پر سر و صدا در خود دارد. در این گزارش دربارة تصمیم گیری امروز ریگان و مک فارلین و نیز مخالفت های شولتز و واینبرگر چنین آمده است:

«شولتز وزیر خارجة امریکا به هیئت تاور گفت که در ٦ اوت ١٩٨٥ (١٥/٥/١٣٦٤) در خلال یکی از ملاقات های معمولش با رئیس جمهوری، او پیشنهاد انتقال ١٠٠ موشک تاو از اسرائیل را با رئیس جمهور مورد مذاکره قرار داد که در ازای آن ایرانیان قرار بود آزادی چهار گروگان یا بیش تر را فراهم آورند. شولتز گفت که او در مذاکراتش با رئیس جمهوری با فروش اسلحه مخالفت نمود. او گفت مک فارلین نیز در ملاقات حضور داشت. شولتز تماس تلفنی مک فارلین را در مورد تصمیم رئیس جمهوری به یاد نمی آورد. "واینبرگر" وزیر دفاع، ملاقات با رئیس جمهور را در اقامت گاه وی پس از مراجعت رئیس جمهور از بیمارستان به خاطر می آورد. وی به هیئت اظهار داشت که نظیر شولتز به شدت با ارسال اسلحه به ایران مخالفت کرد و اندیشید که رئیس جمهور موافقت کرد که این ایده دیگر دنبال نشود.»[٢]

یادآوری می شود که جلد چهل و چهارم روزشمار جنگ با نام ماجرای "مک فارلین" مربوط به مقطع زمانی افشای این ماجرا می باشد. این کتاب که در سال ١٣٨٠ انتشار یافته است حاوی جمع بندی نسبتاً کاملی از این ماجرا می باشد که خوانندة مطلب حاضر را به مطالعة آن سفارش می کنیم، هر چند بازتاب ها و جوانبی از ماجرا و به خصوص سیر بازجویی عناصر دست اندرکار را که در امریکا انجام شده، می یابد در جلد چهل و پنجم روزشمار جنگ و بعد از آن مطالعه کرد.

[١] ٣١. مأخذ، ١٦.

[٢] ٣٢. سند شماره ٠٠٢٢٨، گزارش "تاور"، ترجمة وزارت خارجه، جلد ١ (١٥/٥/١٣٦٤)، صص ٤٨ و ٤٩.