در پی داشت. به گزارش رسانه ها، برخی مفسران سیاسی این سفر را نشانة دور شدن لیبی از سوریه و ایران دانسته اند، ولی عمدتاً این ملاقات تحت عنوان میانجی گری لیبی در جنگ ایران و عراق ذکر شده، چرا که لیبی روابط حسنه و ویژه ای با ایران دارد و از طرفی هم، عراق اواخر سال گذشته به بهبود روابط خود با لیبی اظهار تمایل نشان داده است.[١]

آنچه در این ماجرا بیش از همه جلب نظر می کرد، موضع برتر عراق و موضع ضعیف لیبی بود. در هر حال، سفر ناموفق تریکی به بغداد که بدون کسب نتایج و پی آمدی به اتمام رسید، زمینه ای شد تا آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، به طور ناگهانی در ٣٠/٣/١٣٦٤ به لیبی سفرکند. این سفر که نتایج و پی آمدهایی داشته است(خصوصاً بیانیه مشترک پایانی سفر که تحت عنوان پیمان استراتژیک فی مابین لیبی و ایران در سطح جهان مشهور شد.) عراق را به واکنش واداشت به طوری که سخن گوی وزارت خارجة عراق امروز (٥/٤/١٣٦٤) خبر قطع کامل مناسبات دیپلماتیک کشورش را با لیبی به دلیل آنچه آن را پیمان استراتژیک میان ایران و لیبی خواند، اعلام کرد، لیکن به مفاد بیانیة مشترک جمهوری اسلامی ایران و لیبی که صهیونیزم و امپریالیزم امریکا را به شدت مورد حمله قرار داده است، هیچ گونه اشاره ای نکرد.[٢]

لیبی نیز در واکنشی در برابر بیانیة عراق مبنی بر "عدم شناسایی حکومت لیبی"، امروز خواستار اخراج عراق از اتحادیه عرب و از سازمان کنفرانس اسلامی شد. در بیانیة کمیتة مردمی روابط خارجی لیبی، حکومت عراق به دلیل برقراری روابط دیپلماتیک با مصر، به تخطی مداوم از قطع نامه های اجلاس سران عرب و اتخاذ مواضعی خصمانه علیه خواسته های ملت های عرب و مسلمان متهم شده است.[٣]

قطع روابط دیپلماتیک از سوی عراق، انعکاس گسترده ای را به دنبال داشته است و بسیاری محافل دیپلماتیک، خبرگزاری ها و مطبوعات این اقدام عراق را با نتایج سفر آقای هاشمی رفسنجانی به لیبی کاملاً مرتبط دانسته اند. خبرگزاری یوگسلاوی قطع روابط عراق با لیبی را چنین تحلیل کرده است: «آنچه که کاسة صبر عراق را لب ریز کرده آشکارا دیدار اخیر هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس ایران و امضای یک پیمان "وحدت استراتژیک" میان ایران و لیبی است.»[٤]

رادیو بی.بی.سی. نیز در تفسیری دلیل قطع رسمی روابط دیپلماتیک عراق با لیبی را همین مورد دانسته است: «عراق اعلام کرده است که روابط دیپلماتیک خود را با لیبی قطع می کند. عراق سفیرش را از طرابلس فراخوانده است و از هیئت دیپلماتیک لیبی در بغداد خواسته است که خاک این کشور را ترک کند ... اما آنچه جای تعجب است این است که حمایت لیبی از ایران در طول این مدت - چه حمایت مادی و چه حمایت سیاسی - تا این لحظه به قطع رسمی روابط سیاسی عراق با لیبی منجر نشده بود. آنچه که موجب تصمیم

[١] ١٤. روزنامة اطلاعات، ٢٨/٣/١٣٦٤، ص٢٠، و خبرگزاری جمهوری اسلامی، ٢٩ و ٣٠/٣/١٣٦٤.

[٢] ١٥. مأخذ ٩، ص ٢٤.

[٣] ١٦. مأخذ ٩، ص١.

[٤] ١٧. مأخذ ٧، ص١٦، بغداد - خبرگزاری یوگسلاوی، ٥/٤/١٣٦٤.