تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٧٩ - شرح آيات

پايان از صفات نبى سخن به ميان مى‌آورد. قرآن او را چنين توصيف مى‌كند كه او شاهد است. معنى شاهد چيست؟.

همان گونه كه زبان ترازو بر روى شاهين به چپ و راست متمايل مى‌شود تا وزن را معين كند شاهد نيز ترازوى جامعه است و پيامبر به رسالت و زندگى‌اش مقياسى است كه انسان بدان وسيله مى‌داند چه چيز حق است و چه چيز باطل و او خود بر جاده حق قدم مى‌نهد يا به راه باطل مى‌رود.

اما پيامبر فقط به رفتار خود شاهد نيست بلكه او بشارت مى‌دهد كسانى را كه عمل نيكوى كنند به پاداش نيكو و بيم مى‌دهد كسانى را كه عمل بد مرتكب مى‌شوند به كيفر بد و عاقبت بد. همان گونه كه او مردم را به سوى پروردگارشان مى‌خواند و به او نزديكشان مى‌سازد راه راه هم به آنان توضيح مى‌دهد و برنامه زندگيشان را هم مرتب مى‌كند. پس رسول اللَّه (ص) شاهد است و مبشر است و نذير است و داعى به حق است و چراغ تابناك است.

آنچه همه اين صفات را جمع دارد، استقامت رسول اللَّه است. و استقامت عدم خضوع در برابر هر قوت و قدرت و نيرو در برابر ميل و خواهش نفسانى است. در پايان نيز پيامبر (ص) را خطاب مى‌كند كه از كافران و منافقان اطاعت مكن.

/ ٣٤٨

شرح آيات

[٤٠] سرشت رسالت الهى اين است كه ميان اين انسان با انسان ديگر فرق نمى‌نهد، جز به پرهيزگارى. و ميان خود و ديگران هيچ رابطه‌اى برتر از رسالت قرار نمى‌دهد. رسول اللَّه (ص) را پسرانى بود: قاسم، طيب، طاهر و ابراهيم. ولى در اين جا پدر بودن او را براى هر مردى، نفى مى‌كند. چرا؟ آيا بدين سبب بود كه آنها پيش از آن كه به سن مردان برسند در كودكى مرده بودند و حسن و حسين (ع) هم به هنگام نزول آيه به حد بلوغ نرسيده بوده‌اند؟ آيا فقط پدرى خود را نسبت به زيد كه در آن روزها او را زيد بن محمد (ص) مى‌خواندند نفى مى‌كند يا وسيعتر، نفى علاقه مادى ميان او و امت اوست بر خلاف آنچه يهود مى‌گفتند كه فرزندان موسى هستند و