تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٧٥ - شرح آيات

نيكوترين وجه آفريد.» «به نيكوترين وجه آفريد» يعنى به هر موجودى آن داد كه در خور او بود.

مثلا به شير دندان شير داد و به انسان دندان انسان و به عقاب نوك عقاب. اگر هر يك از اينها نه آن چنان بود كه اكنون هست براى زندگى او مناسب نمى‌بود. هر چيزى در حد خود متناسب و متكامل است و با شرايط زيست و طبيعت او هماهنگ.

/ ٢١٢ سپس از آفرينش انسان سخن مى‌گويد و مراحلى را كه طى كرده و دوره‌اى را كه بايد از آغاز تا مرگ بپيمايد.

«وَ بَدَأَ خَلْقَ الْإِنْسانِ مِنْ طِينٍ‌- و آفرينش انسان را از گل آغاز كرد.» [٨] «ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ ماءٍ مَهِينٍ‌- سپس نسل او را از عصاره آبى بى‌مقدار پديد آورد.» انسان را دو ابتداست. يكى هنگامى كه آدم را آفريد و ذريه او را در صورت مورچگان پديد آورد. دوم هنگامى كه همه افراد بشر را در صلب مردان قرار داد. و اين از آبى بى مقدار بود. انسان اين آب را تحقير مى‌كند ولى در واقع اساس آفرينش اوست و سر حياتش در آن پيچيده است.

آرى، از گل و از آب بى‌مقدار اين انسان راست بالا بيافريد انسانى كه بعدا به صورت خصمى آشكار جلوه نمود و به ناحق در زمين تكبر ورزيد. آيا به اصل آفرينش خود نمى‌نگرد تا از خودخواهيش بكاهد. خداى تعالى مى‌فرمايد: «پس آدمى بنگرد كه از چه چيز آفريده شده است* از آبى جهنده آفريده شده است* كه از ميان پشت و سينه بيرون مى‌آيد* خدا به بازگردانيدن او توانا است». [٥] [٩] سپس چون جسد انسان نخستين يعنى آدم و حوا را بيافريد. از روح خود در آن دميد. روح را به خود نسبت داد، تا عظمت آن را بيان كند و از انسان كه او را به آب پست بى‌مقدار نسبت داده بود تجليل كند.