اما افسوس كه مؤلف آن به اين علت كه از علماى حديث و از روات اخبار بوده نه از زمره مورخين و فضلاى اهل تحقيق، در نقل حكايات ملل غير اماميه و ردّ مقالات ايشان نتوانسته است از تعصب خويشتن را بر كنار نگاه دارد و از طعن و قدح شديد مخالفين خوددارى كند و با اينكه به غالب كتب فرق و ملل ديگر مراجعه كرده و آنها را در دسترس خود داشته، در نقل آراء و مقالات مخالفين مسامحه بسيار به خرج داده و غالبا مطالبى را نقل كرده است كه به عقيده خود آنها را سخيف و ضعيف مى شمرده و غرض او ابطال و رد آنها بوده است و اختيار اين روش اختصاص به مؤلف تبصرة العوام كه از علماى اماميه است، ندارد؛ بلكه مؤلفين ساير فرق و مذاهب اسلامى نيز كه مثل مؤلف تبصرة العوام از روات حديث و علماى اخبار بوده اند، به همين طرز عمل مى كرده و در ردّ مقالات اماميه عين همين مسلك را در كتب خود اختيار مى نموده اند.
با وجود اهميت تبصرة العوام از لحاظ مذهب شيعه و زبان فارسى، اين كتاب چنان كه بايد مشهور و معروف نشده و مؤلف آن را هيچ كس به درستى نشناخته است سهل است؛ بعضى از مؤلفين شيعه در معرفى مؤلف كتاب تبصرة العوام مرتكب خبطهاى عجيب شده؛ از جمله جماعتى به مناسبت اسم سيد مرتضى، كه در مقدمه بعضى از نسخ خطى اين كتاب هست، آن را از تأليفات سيد شريف اجلّ علم الهدى ابوالقاسم على بن حسين مرتضى (۳۵۵ ـ ۴۳۶) كه قريب يك قرن و نيم قبل از تأليف كتاب حاضر فوت كرده بوده، شمرده اند و بعضى ديگر مؤلف تبصرة العوام را از معاصرين حجه الاسلام امام محمد غزالى طوسى (م سال ۵۰۵) دانسته و به وقوع ملاقات و مذاكراتى بين ايشان اشاره نموده اند؛ در صورتى كه اين هر دو بيان افسانه است و از لحاظ تاريخى درست در نمى آيد. اينك ما آنچه را كه راجع به عصر تأليف تبصرة العوام و مؤلف آن از كتب مختلفه التقاط كرده ايم، ذيلاً به اطلاع خوانندگان محترم مى رسانيم.