شناخت نامه شيخ ابوالفتوح رازي - زمانی نژاد، علی اکبر - الصفحة ١٠٨
نسخ جلاء الاذهان و خصائص آنها
نظر به آنكه جلاء الاذهان نسبت به تفسير ابوالفتوح كوچك تر است و با وجود اين شايد نسبت به استفاده نوع مردم مفيدتر نيز باشد؛ زيرا از اطناب مملّ و ايجاز مخلّ عارى است؛ چنان كه از ملاحظه سبب تأليف آن نيز در مقدّمه كتاب بر مى آيد. بدين جهت نسخ اين تفسير فراوان و بحمداللّه به طور وفور در دسترس بوده و هست؛ چنان كه در سابق ياد كرديم (ص ز = ۷) و براى اثبات اين امر توجه به وجود نسخ موجوده از اين تفسير در كتابخانه هاى تهران فقط كافى است؛ زيرا در كتابخانه مجلس شوراى ملّى، دو دوره تمام از آن موجود است و همچنين مجلّدى در كتابخانه مسجد سپهسالار و همچنين مجلّداتى در كتابخانه دانشگاه و همچنين مجلّدى در كتابخانه دانشكده علوم معقول و منقول و همچنين مجلّدى در كتابخانه ملّى وزارت فرهنگ و همچنين مجلّدى در كتابخانه حاجى حسين آقا ملك، و چون معرّفى كتابخانه هاى خصوصى چندان فايده ندارد، از آن خوددارى مى كنيم و همچنين است حال در ساير بلاد مهم ايران، ليكن آنچه تا حدى لازم الاشاره است، ذكر نسخ خارج از ايران است كه اينك به طور اجمال به آنها اشاره مى كنيم.
استدراك نسبت به دو امر مربوط به ابوالفتوح و تفسير او
۱. اينكه در بعضى موارد از اين مقدمه در مقام تعبير از نام تفسير ابوالفتوح رازى روض الجنان و در بعضى موارد ديگر روح الجنان ياد كرده ايم، نظر به اختلاف علماى رجال و كتب تراجم در ضبط نام اين تفسير است. هر كه مى خواهد مراجعه كند.
۲. اينكه صاحب منهج الصادقين، ابوالفتوح رازى به مكه منسوب داشته و او را به «مكى» وصف نموده است (ص لح = ۳۸، همين مقدمه، س ۱۶)، گويا به مناسبت اين بوده است كه نسب ابوالفتوح به بنى خزاعه مى پيوندد كه از قبايل مكيّه هستند، پس در واقع «مكى» نظير «خزاعى» مى باشد در اينجا ـ واللّه اعلم.