شناخت نامه شيخ ابوالفتوح رازي - زمانی نژاد، علی اکبر - الصفحة ٤٦٠
شمشيرها را به دست گرفته و به جنگ هم پرداخته اند. بى نظيرى مجلسى از اين رو است كه يك زن، در برابر آن همه دانشمند و طرفدار اهل تسنن قيام كرده و با شمشير بيان و استدلال آنها را محكوم مى كند.
چنان كه خاطر نشان مى شود، هارون از استدلالهاى محكم حسنيه، چندين بار لرزه بر اندام مى شود و كرارا ابراهيم بن خالد و ابويوسف و شافعى، سرافكنده شده و عرق شرمندگى از پيشانى شان سرازير مى گردد و چندين بار، طبق زر و پول و درهم به سر و روى حسنيه نثار مى كنند، و از گوشه و كنار مجلس فرياد بلند مى شود: حال كه مذهب حسنيه حق است، چرا مذهب او را انتخاب نمى كنيد؟ شجاعت و صراحت لهجه حسنيه آن چنان برنده بود كه گاهى آنان را به جنب و جوش در آورده و قصد قتل حسنيه را مى كردند؛ ولى در اين ميان، افرادى چون پسر عموى هارون و ديگران، شمشير كشيده و از حسنيه دفاع مى كنند.
بحثهاى جالب و مستدل اين بانو، نه تنها آن مجلس را دگرگون مى كند، بلكه حدود چهارصد نفر را به مذهب اهل بيت عليهم السلام گرايش مى دهد و تا آنجا تأثير مى كند كه بر اثر بحث حسنيه درباره مشروع بودن متعه، متعه (صيغه) زنان را با اينكه قانونا، حرام تلقى شده بود، به دستور هارون آزاد مى سازند و اين آزادى متعه پس از هارون نيز تا آخر عمر مأمون ادامه پيدا مى كند و.... .
چقدر بجا است كه تمام بحثهاى دينى اين طور علنى و آزاد برگزار شود تا مردم با قضاوت آزاد، آيين و مرام حق را پس از شنيدن استدلالهاى دانشمندان هر دو طرف انتخاب كنند. بيشتر انحرافات عقيدتى و حقكشيها بر اثر «تنها به قاضى رفتن» است.
يوحناى ذمى در جست وجوى حقيقت
او يك نفر مسيحى است كه در مصر مى زيسته و از دانشمندان بسيار زيرك و