شناخت نامه شيخ ابوالفتوح رازي - زمانی نژاد، علی اکبر - الصفحة ٣٢٢
از نظر جنبه كلامى اين تفسير، معتدل و متوسط است شبيه به تفسير طبرى، و هرگز به اندازه تفسير التبيان طوسى و مجمع البيان شيخ طبرسى و تفسير زمخشرى و فخر رازى بحثهاى كلامى ندارد. چون مفسر از خطباء و وعاظ برجسته و مشهور عصر خويش بوده، همانند منبريان زبردست به جهات و جوانب مختلف آيات اشاره دارد. جنبه شيعى در اين تفسير قوى تر از مجمع البيان و التبيان مشاهده مى گردد. همچنين در اخلاق و زهد و آداب از اقوال مشايخ صوفيه و عرفا بسيار مى آورد. و در زمينه حكايات و قصص انبياء بدون نقادى از كتاب عرائس ثعلبى، كه پر از اسرائيليات و گزاف گويى است، نقل مى كند و در بحث از مسائل فقهى ذيل آيات احكام به مسائل شرعيه و حكم آيه مى پردازد. و نيز در موارد اختلاف، اقوال گوناگون را ذكر مى كند. سپس نظر خويش را به صورتى مستدل بيان مى دارد. مفسر در مقدمه خويش بر اين تفسير مى نويسد:
«پس چون جماعتى از دوستان و بزرگان از اماثل و اهل علم و تديُّن اقتراح كردند كه در اين باب جمعى بايد كردن، چه اصحاب ما را تفسيرى نيست مشتمل بر اين انواع، واجب ديدم اجابت كردن ايشان و وعده دادن به دو تفسير: يكى به پارسى و يكى به تازى، جز كه پارسى مقدم شد بر تازى؛ براى آنكه طالبان اين بيشتر بودند و فايده هر كسى بدو عام تر بود و اين كتاب ان شاءاللّه از ميانه اطناب و اختصار بود؛ اطنابى كه مملّ نباشد و اختصارى كه مخلّ نباشد...».
شيخ آقا بزرگ تهرانى در الذريعة و سايرين احتمال داده اند گفتار مفسر كه از «... دو تفسير يكى به پارسى و يكى به تازى...» سخن مى گويد، تفسير عربى اش همان بيست مجلد باشد كه شاگردش منتجب الدين در كتاب خود الفهرست ياد كرده است؛ ولى علامه قزوينى در تحقيقات مفصل خود، كه در آخر طبع اين تفسير (۱۳۱۵ق) چاپ گرديده، فهرستى از انتهاى مجلدات بيست گانه تقسيم اصلى مؤلف را به دست داده است و مى نويسد: ظاهرا گرچه در ديباچه تفسير حاضر