شناخت نامه شيخ ابوالفتوح رازي - زمانی نژاد، علی اکبر - الصفحة ٤٢
به غير نسخه مزبوره دو جلدى كه، چنان كه گفتيم، روى هم رفته يك دوره كامل تمام بى نقصانى از تفسير ابوالفتوح رازى را تشكيل مى دهد.
باز شش نسخه ديگر از همين تفسير در همان كتابخانه آستان قدس رضوى موجود است (نمرات ۱۳۱ الى ۱۳۶)، هيچ كدام از اين نسخ ستّ تمام و كامل، يعنى محتوى بر يك دوره تمام از مجموع مجلدات بيست گانه آن كتاب نيست؛ بلكه هر يك از آنها مشتمل است بر بعضى از مجلدات يا فقط بر يك مجلد از تفسير مزبور [١] و قطعاً به همين ملاحظه نقصان اين نسخ و تمامى نسخه ۱۲۹ ـ ۱۳۰ بوده است كه هيچ يك از نسخ شش گانه مزبوره در رونويسى نسخه كتابخانه سلطنتى تهران، كه اساس طبع حاضر است، ظاهراً استفاده نشده است و فقط به همان نقل از نسخه كامله ۱۲۹ ـ ۱۳۰ اكتفا رفته، با وجود اينكه مقام هيچ يك از اين نسخ ستّ (نمرات ۱۳۱ ـ ۱۳۶) از حيث قدم و ضبط و صحت از نسخه كامله مذكوره كمتر نيست، سهل است، به مراتب بيشتر است و مخصوصاً دو نسخه از آنها (نمره ۱۳۴ و ۱۳۶) كه فوق العاده قديمى و تاريخ كتابت آنها در سنه ۵۵۶ و ۵۵۷ است؛ يعنى يا در عهد خود مؤلف كتابت شده يا اندكى بعد از وفات او، و با همان املاهاى بسيار قديمى معهود همان اعصار است؛ از قبيل منقوط نوشتن ذالهاى فارسى و فرق نگذاردن بين «پ» و «چ» و «ژ» و «گ» فارسى با معادلات عربى آنها و نوشتن «كه »و «چه» و «نه» به صورت «كى» و «جى» و«نى» و اظهار يا تنكير در مثل خانه ى و هفته ى و نحو ذلك كه اينجا موقع تفصيل آن نيست.
خلاصه آنكه اين دو نسخه از هر حيث و لحاظ براى تاريخ زبان و خط فارسى حاليه فوق آنچه به وصف آيد، مهم و شايسته آن است كه بتمامه براى به دست