شناخت نامه شيخ ابوالفتوح رازي - زمانی نژاد، علی اکبر - الصفحة ٧٠
تصريحى حتى اشاره اى نيز نكرده و حقّ مصنّف آن شيخ بزرگوار ابوالفتوح رازى را اداء ننموده است؛ زيرا پر واضح است كه رنج صاحب اين تفسير فقط رنج مطالعه و انتخاب و تلخيص و اختصار بوده است، ليكن رنج تتبّع و تعمّق و تحقيق و ابتكار بوده است كه لازمه تصنيف و تأليفى مانند تفسير وى است كه ديده روزگار نظيرش شايد نديده باشد و اين دو امر هرگز يكسان و قابل مقايسه و سنجش با يكديگر نيست و نسبت بين آنها، همان نسبت است كه بين بنّاء و تأسيس و تعمير و تجديد به نظر مى رسد. پس لازمه انصاف و حق گزارى اين بوده است كه مصنّف، به اين امر به صراحت لهجه تصريح كند و چون نكرده است، مايه بسى حيرت و تعجّب گرديده است!
تنها نگارنده نيست كه در اين مورد از ملاحظه اين امر تعجب مى كند؛ بلكه هر نويسنده و عالمى چون به چنين كارى برخورده و مثل اين عملى را ديده است، انگشت حيرت به دندان تعجب گزيده است. علامه مجلسى رحمه الله در فصل دوم از مقدّمه بحار نسبت به ربيع الشيعه ابن طاووس رضى الله عنه چنين گفته [١] :
«و تركنا كتاب ربيع الشيعة لموافقته لكتاب اعلام الورى فى جميع الابواب والترتيب و هذا ممّا يقضى منه العجب».
يعنى: «ما در اين كتاب بحار از كتاب ربيع الشيعه ابن طاووس نقل نكرديم؛ براى آنكه آن كتاب با اعلام الورى تأليف شيخ طبرسى، در همه ابواب و ترتيب مطابق و موافق است، تا چه رسد به مطالب و هيچ گونه اختلافى ميان آنها به نظر نمى رسد و ما نيز چون از اعلام الورى نقل كرده ايم، پس از ربيع الشيعه نقل نكرديم، ليكن اين اتفاق نظر به آنكه بسيار بعيد است كه از قبيل توارد فكر دو مؤلف نامبرده بوده باشد، شخص را در درياى تعجّب غوطه ور مى كند».