شناخت نامه شيخ ابوالفتوح رازي - زمانی نژاد، علی اکبر - الصفحة ٢٥٠
ضبط همه موارد اختلاف نسخه بدلهاى قديم و جديد و ياد كرد تفاوتهاى اندك و بسيار چاپهاى قبلى، جز افزودن بر حجم و قيمت كتاب وملال خاطر خوانندگان سودى در بر نمى داشت؛ بنابراين به آوردن اهمّ موارد اختلاف كه به نوعى آن را متضمّن فايده اى زبانى، معنايى و يا تصحيحى يافتيم، بسنده كرديم.
هنگام مقابله براى اطمينان خاطر، علاوه برچاپهاى قبلى، برخى تفسيرهاى معتبر و كهن از قبيل طبرى، تبيان، ميبدى، كشّاف، قرطبى، گازر و... نيز پيش روى ما بود كه، جز در مواردى كه به مدد يك از آنها مشكلى از متن را مى گشوديم، از آنها نامى درحواشى به ميان نيامده است. ذكر همه موارد اختلاف از چاپهاى قبلى را هم خسته كننده و مكرّر و كم سودتر از همه نسخه بدلها يافتيم؛ روى اين اصل به اهمّ موارد از چاپ مرحوم شعرانى بسنده كرديم.
پيدا كردن مآخذ اشعار عربى و فارسى و مقايسه آنها با ضبط ديوانهاى اصلى شاعران را وظيفه اى خارج از كار تصحيح يافتيم كه جاى آن مى تواند تعليقاتى باشد كه اگر عمر ودل و دماغى باقى بود، به آينده موكول مى شود. از دواوين شاعران، اگر به ندرت نامى در پاورقيها آمده، جنبه كمك به تصحيح و درست خوانى داشته است. حواشى فقهى و كلامى و پاره اى توضيحات لغوى مرحوم شعرانى هم از اين چاپ ساقط است؛ جاى آن مباحث هم تعليقات كتاب خواهد بود. گذشته از آن موارد، گاهى به اختلافهاى كوچكى با فقاهت امروزى شيعه برخورديم كه در حواشى به طرح آن نپرداختيم و گذاشتيم براى تعليقات يا تحقيقات مستقلّى كه بايد از اين ديدگاهها درباره كتاب صورت گيرد.
در برخى از نسخه هاى كهن، پاره اى از واژه ها با اعراب ضبط شده بود كه لزوما هميشه با اعرابهاى امروزين كلمات سازگارى نداشت. همه اعرابهاى نامعهود را، به ويژه اگر مربوط به نسخه اساس بود، در چاپ حاضر به دست داديم تا پژوهندگان مباحث لغوى و زبانى را از فايده هاى احتمالى آن محروم نكنيم. در اين گونه