حسين بن على بن محمد بن احمد الخزاعى النيشابورى، تحقيق محمد جعفر ياحقى محمد مهدى ناصح (مشهد، بنياد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى، ابوالفتوح ۱۳۷۱).
اين تفسير، كه به تفسير ابوالفتوح رازى معروف است، يكى از آثار گرانقدر فرهنگ اسلامى و از تفاسير مهمّ و پربار تشيع است. تفسير ابوالفتوح، در قرن ششم هجرى نگاشته شده است. تا آن روزگار پژوهشهاى قرآنى و تفسيرى عالمان اسلامى، بيشتر به زبان عربى سامان مى يافته است؛ و اين تفسير، گرچه اوّلين تفسير پارسى نيست، ولى گسترده ترين و مفصّل ترين تفسير زبان پارسى تا بدان روزگار است. تفسير ابوالفتوح رازى از جهات گونه گونى قابل توجه و شايان دقت است. مرحوم آية اللّه شعرانى ـ كه يكى از تصحيحهاى اين تفسير به همت وى نشر يافته است ـ مى نويسد:
«در ادب و بيان و صرف و نحو و لغت و امثال آن، غايت جهد را به كار برده است و منتهاى تحقيق به عمل آورده است و هيچ فرو گذار نكرده است. آن اندازه شواهد از اشعار عرب و امثال كه براى بيان لغات و قواعد عربيّت آورده، در هيچ يك از تفاسير، مانند كشّاف و تفسير طبرى نياورده اند... . مؤلف، در علم كلام، طريق توسّط پيموده است و روش قدماء را برگزيده. تفسير رازى در علم كلام و عقليّات بيش از ساير تفاسير مداخله نموده، امّا غالبا از حدّ تفسير پاى بيرون نهاده است و تشكيلات و مجادلات خارج از مدلول آيات، كه در تفسير بدانها نياز نيست، هم آورده است». [٢]