ديگر پرداخته با عنوان جلاء الأذهان و جَلاء الأحزان كه معروف به تفسير گازر، بنابراين تفسير گازر چيزى نيست، جز تحريرى ديگر از تفسير ابوالفتوح. در اين زمينه، شايسته است سخن محقق و متتبع سختكوش، مرحوم محدّث ارموى را بياوريم كه تفسير گازر را با تصحيح و تحقيق چاپ كرده و سرتاسر آن را با تفسير ابوالفتوح مقايسه كرده و اگر جايى، مطلبى در تفسير ابوالفتوح بوده كه در «تفسير گازر» نيامده است، در پاورقى آورده است. مرحوم محدّث نوشته اند:
«تفسير حاضر، از آغاز تا انجام، يعنى بدون هيچ مبالغه و اغراق، به قول معروف از باى «بسمله» تا تاى «تمت» به استثناى خطبه و سبب تأليف كتاب، كه ناچار بايد مغاير باشد، از تفسير ابوالفتوح رازى مأخوذ است». [١]
مرحوم محدّث، درقسمت ديگرى از مقدمه سودمند و مفصّل خود بر تفسير گازر در عظمت كار مؤلف، چنين گفته است:
«از بيانات گذشته، توهم نشود كه مراد آن است كه مصنّف رحمه الله در تأليف اين تفسير، چندان زحمتى نكشيده است. وى با اين تلخيص و گزينش، خدمت بسيار برجسته اى نسبت به كتاب شريف آسمانى، انجام داده است، مخصوصا با توجه به اينكه، بخوبى از عهده تلخيص و اختصار، برآمده است. بايد دانست كه تلخيص و اختصار امرى بسيار مشكل و كارى بس شگرف است و در واقع، نوعى از انواع نقل به معناست، با تقيّد بقيد قلّت عبارت».
و پس از توضيحاتى در چگونگى تلخيص كتاب و اهميت و دقت مؤلف تفسير گازر در اين تلخيص و گزينش، در جاى ديگرى از مقدمه در اهميت «تفسير» از ديدگاه ادبى آن فرموده اند:
«از اين بيان، روشن شد كه اين تفسير، يك فايده تطفّلى بسيار مهمّى را نيز مشتمل مى باشد كه براى فارسى زبانان، از نقطه نظر مليّت و فرهنگ، اهميّت شايان