شناخت نامه شيخ ابوالفتوح رازي - زمانی نژاد، علی اکبر - الصفحة ٢٢٣
شيخ ابوالفتوح، كه خطيبى زبردست و واعظى توانمند بوده است، در تفسيرش نيز اين حالت نمايان است: به مسائل اخلاقى و اجتماعى، توجهى شايسته كرده، و از اخبار و آثار و سخنان مشايخ صوفيّه و داستانهاى تاريخى فراوان سود جسته است. جنبه فقهى اين تفسير، يكى از بخشهاى مهمّ آن را تشكيل مى دهد. مؤلف به مناسبتهاى مختلف، در ذيل آيات، مباحث فقهى را به ميان كشيده و گاه بحثهاى مفصّلى را سامان داده است. آقاى دكتر عسكر حقوقى، كه پژوهش مفصّلى را پيرامون اين تفسير به انجام رسانده اند، دراين زمينه چنين نوشته اند:
«در تفسير شيخ، شيوه بيان مسائل فقهى و طرز استدلال و اثبات آراى مذهب تشيع بسيار قوى به نظر مى رسد و مؤلف ضمن تحليل مسائل و استناد به دلايل موافقان و تكيه به آيات و احاديث، خود رأسا به اظهار نظر مى پردازد و به قول معروف فتوا مى دهد. و از اين بابت تفسير وى، قدر و قيمتى دارد كه جز با دقت و مطالعه در آن، نمى توان به ميزان اين امر پى برد... . غرض اين است كه تفسير ابوالفتوح، از نظر فقاهت و بيان كامل مسائل دينى و فلسفه تشريع ديانت اسلام، مجموعه اى كامل و جامع است وبدون ترديد در ميان تفاسير مختلف، تفسير كبير ابوالفتوح، در زمره تفاسير فقهى محسوب خواهد بود». [١]
تفسير ابوالفتوح به مسائل تاريخى و سِيَرْ و مغازى نيز پرداخته است و در قصص انبياء و چگونگى تاريخ امتهاى پيشين به تفصيل سخن رانده است. [٢] شيخ بااينكه در جايى از تفسير، در باره تاريخ گذشتگان و قصص انبياء نوشته است: