مؤلف بزرگوار، پس ازآنكه تفسير قرآن كريم را از مواهب الهى شمرده، به تبيين شرايط لازم براى مفسّر پرداخته و براى مفسّر، اطلاع بر علوم ادبى، آشنايى به دانش كلام و حكمت، و آگاهى به اصول فقه و فقه در حدّ فقاهت و اجتهاد و تسلّط بر ديگر علوم اسلامى را لازم دانسته است. در انگيزه نگارش كتاب خود، چنين نوشته است:
«پس چون جماعتى از دوستان و بزرگان از اماثل و اهل علم و تديّن، اقتراح كردند كه در اين باب جمعى بايد كردن، چه اصحاب ما را تفسيرى نيست مشتمل بر اين انواع، واجب ديدم اجابت كردن ايشان، و وعده دادن به دو تفسير: يكى به پارسى و يكى به تازى، جر كه پارسى مقدّم شد بر تازى؛ براى آنكه طالبان اين بيشتر بودند و فايده هركس بدو عام تر بود. و اين كتاب انشاءاللّه از ميانه اطناب و اختصار بود. اطنابى كه مملّ نباشد و اختصارى كه مخلّ نباشد». [٢]
در همين جا يادآورى مى كنيم، كه گويا وعده شيخ، در باره تفسير عربى تحقق