شناخت نامه شيخ ابوالفتوح رازي - زمانی نژاد، علی اکبر - الصفحة ٢١٦
فارسى گاهى به جاى (ـ يد) جمع فقط «ى» به كار رفته است ؛ يعنى دال آن پس از مصوّت كشيده e افتاده است؛ مثلاً «كنى» به جاى «كنيد» و آمدى به جاى آمديد (در ترجمه تفسير طبرى)». آن گاه تأكيد مى كند كه: «صورتى كه در تفسير ابوالفتوح آمده، حتما با«ى» مجهول است و دال يا ذال پس از مصوّت بلند، افتاده است؛ همان طوركه در تحوّل eh - (دوّم شخص مفرد) hـ كه صامتى لغزان است، پس از e ـ افتاده است. هر دو ياى مجهول در دوم شخص جمع و مفرد از نظر تاريخى اصل مشتركى دارند».
اينك بار ديگر باز مى گرديم به سؤالى كه در صفحات پيشين مطرح كرديم و مى افزاييم كه آيا در تصحيح مجلدات ديگر تفسير مذكور، مى توان به قياس اين سه مجلد و به اعتبار مجلّداتى از نسخه شماره ۱۳۳ آستان قدس رضوى، كه گويى به تقليد از نسخ فوق نگاشته شده (بى تاريخ) و نيز نسخه شماره ۱۶۳۷۸ مجلس شوراى اسلامى كه از روى نسخه اى كهن به تاريخ ۶۱۵ ق تحرير يافته و چند نسخه كهن ديگر متعلق به قرن ششم هجرى كه پيش از ين ياد كرديم ـ و اين صيغه در جميع اين نسخ على الرّسم به همين صورت ما نحن فيه به كار رفته ـ همه جا و بخصوص در ديگر مجلدات تفسير مذكور كه جديدتر مى نمايد، دال را از آخر فعلهاى دوم شخص جمع حذف كرد؟
اگر جواب اين پرسش مثبت باشد، آيا بر همين قياس و با توجّه به ضبط اين نسخه ها، مى توان فى المثل كليدهايى در تصحيح انتقادى متنى منقّح مبتنى بر زبان كهن ترين نسخ به دست آورد؟ و بر آن اساس مجلدات جديدتر را ـ كه از تصرف كاتبان بركنار نمانده ـ به قياس نسخه هاى كهن تصحيح نمود؟ وفى المثل ترجمه بسمله را به صورت «به نام خداى بخشاينده بخشايشگر» ـ مطابق نسخ كهن ـ آورد يا كلماتى از نوع: كارزار را به صورت «كالزار» و فرشتگان را به صورت «فريشتگان»