عادات انفعالی است که در هر موردی بد است . ولی عادات فعلی را که‌ نمی‌شود به دلیل اینکه عادت است گفت بد است . البته ممکن است به دلیل‌ دیگری بد باشد ولی به دلیل اینکه عادت است نمی‌توان گفت بد است . مطلب دیگری که باید عنوان گردد و جلسه بعد روی آن صحبت شود این است‌ که فرنگی‌ها مطلبی را مطرح کرده‌اند تحت این عنوان که ملاک اخلاقی بودن‌ چیست ؟ یعنی چه فعلی از افعال انسان را باید طبیعی دانست و چه فعلی را اخلاقی ؟ البته اصل سؤال اینست که آیا می‌توان گفت فلان کار خوب است و فلان کار بد ؟ آیا می‌توان گفت هر کار ارادی و اختیاری انسان اخلاقی است ، یعنی ملاک کار اخلاقی را ارادی بودن ، و ملاک کار طبیعی را بلا اراده بودن‌ دانست ؟ مثلا حرکت قلب که یک فعل طبیعی است ، یا تنفس که فعل نیمه‌ طبیعی است اخلاقی نیست ، ولی راه رفتن یا غذا خوردن و یا حرف زدن که‌ یک فعل ارادی است اخلاقی است . نه ، این حرف ، حرف درستی نیست . صرف ارادی بودن ، ملاک اخلاقی بودن نیست که ما کاری را از نظر اخلاقی‌ خوب بدانیم . ممکن است کسی ملاک فعل اخلاقی را این بداند که به غیر ارتباط داشته‌ باشد ، یعنی نفع رساندن به غیر یا ضرر رساندن به غیر ، و به عبارت دیگر یک سلسله عواطف مثبت و منفی نسبت به دیگران . این هم درست نیست . اولا بسیاری از افعال انسان اخلاقی است بدون اینکه ارتباط به غیر داشته‌ باشد . ثانیا ممکن است فعلی ارتباط به غیر داشته باشد و اخلاقی نباشد ، ریشه‌اش احساسات باشد ، مثل کار مادر که تحت تأثیر احساسات مادرانه‌ خود به بچه‌اش خدمت