تعلیم و تربیت در اسلام - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٣٠
در خود قرآن دو آیه داریم که کاملا مطلب را روشن میکند : « و لا تطع کل
خلاف مهین هماز مشاء بنمیم »[١] . سخن افراد زیاد سوگندخور پست را
گوش مکن . تکیه روی مهانت و پستی است ، و در واقع شاید گفته میشود که
زیاد سوگند خوردن ناشی از پستی است ، انسانی که در خود احساس عزت کند
، پشتوانه حرفش را اینقدر سوگند قرار نمیدهد . و لذا سوگند خوردن ،
دروغش حرام است . راستش هم امر مکروهی است .
و از این صریحتر ، آیه « و لقد کرمنا بنی آدم و حملناهم فی البر و
البحر و رزقناهم من الطیبات و فضلناهم علی کثیر ممن خلقنا تفضیلا » است
. ما مکرم داشتیم بنیآدم را . گرامی داشتن دو جور است . یک وقت مثل
گرامی داشتن انسانی است انسان دیگر را . این بر میگردد به یک امر
قراردادی و اعتباری . مثلا وقتی که شما وارد بر منزل من میشوید ، من دو
جور عکسالعمل میتوانم داشته باشم : یکی اینکه چندان اعتنایی به آمدن و
رفتن شما نکنم ، و دوم اینکه با شما در عمل محترمانه رفتار کنم و تواضع
نمایم . ولی وقتی که خدا میگوید : " « و لقد کرمنا »" معلوم است که
مقصود این نیست که در یک معاشرتی که با انسان داشتیم او را احترام
کردیم و بالا دست موجودات دیگر نشاندیم . مقصود اینست که ما در خلقت و
آفرینش ، او را مکرم قرار دادیم ، یعنی این کرامت و شرافت و بزرگواری
را در سرشت و آفرینش او قرار دادیم ، اصلا کرامت و عزت و بزرگواری
جزئی از سرشت انسان و در سرشت انسان است . اینست که انسان اگر خود را
آنچنان
[١] سوره قلم ، آیه ١٠ و . ١١