انجام می‌دهم و عبادت می‌کنم ، پس نیازی به آن عبادت که روحش ذکر خدا و خلوت با خدا و فراموش کردن غیر خدا و انقطاع از غیر خداست نیست . نه‌ ، آن عبادت در جای خودش به هر حال لازم است . اگر آن نباشد ، این صورت‌ نمی‌گیرد . و آن یعنی کاری که محض عبادت است و هیچ مصلحتی غیر از عبادت ندارد . ما در اسلام دو جور کار داریم ، یک کار را اصطلاحا می‌گویند عبادت محض‌ ، یعنی کاری که مصلحتی غیر از عبادت ندارد ، مثل نماز . یک کارهای دیگر داریم که مصلحتهای زندگی است و ما می‌توانیم آنها را به صورت عبادت‌ درآوریم و باید هم درآوریم . پس مطلبی که جنابعالی فرمودید که هر کار وقتی که در راه رضای خدا و برای خدا باشد عبادت است ، بسیار مطلب‌ درستی است ولی به شرط اینکه اشتباه نشود که پس این بی‌نیاز کننده ماست‌ از آن عبادتیکه اصلا کارش فقط این است که انسان توجه به خدا دارد و استغفار می‌کند . نه ، این ، انسان را از آن بی‌نیاز نمی‌کند . پیغمبر هم‌ هیچوقت خودش را از آن بی‌نیاز نمی‌دانست ، امیرالمؤمنین هم خودش را از آن بی‌نیاز نمی‌دانست ، و هیچ انسانی از آن بی‌نیاز نمی‌شود . س : آیا انسان در کارها به هر حال تحت تأثیر یک میل نیست ؟ وقتی‌ انسان کاری را انجام می‌دهد ، یا به خاطر حفظ آبرو است یا به خاطر مصلحت‌ خود و یا به خاطر دستور دین که اگر آن را انجام ندهد در خود احساس‌ ناراحتی می‌کند . پس به هر حال انسان کار را تحت تأثیر یک کشش و یک‌ نیرو انجام می‌دهد و اراده مستقل نیست . . .