صادر نشود [١] مثلا آنقدر راستگو باشد که حتی در عالم خواب هم دروغ‌ نگوید . و بر این اساس است که اهتمام زیادی می‌شود که تربیت در سنین‌ کودکی صورت گیرد . اصلا گفته می‌شود : تربیت ، فن تشکیل عادت است .
روحیه انسان در ابتدا حکم ماده شل و قابل انعقادی مثل گچ را دارد که‌ ابتدا که آن را در آب می‌ریزند شل است و بعد سفت می‌شود . وقتی این ماده‌ شل است آن را در هر قالبی بریزیم به همان شکل درمی‌آید . می‌توان آن را به‌ صورت انسان درآورد یا به صورت خوک و یا خروس . در هر قالبی که بریزیم‌ همینکه سرد شد همان شکل را می‌گیرد و سفت می‌شود . می‌گویند روح انسان در زمان کودکی حالت قابل انعطافی دارد و مانند همان ماده شل است ، و هر چه‌ انسان بزرگتر شود قابلیت انعطاف آن کمتر می‌شود . اینکه گفته‌اند : " العلم فی الصغر کالنقش فی الحجر " اختصاص به علم ندارد ، بلکه باید گفته شود : التربیة فی الصغر کالنقش فی الحجر . البته علمای امروز هم به‌ تربیت دوران کودکی بیشتر اهمیت می‌دهند . بچه‌ای که در کودکستان است ، از بچه دبستان - و بچه دبستان از نوجوان دبیرستان ، و نوجوان دبیرستان از جوان دانشگاه - جنبه پذیرشش بیشتر است . انسان در سن پنجاه سالگی‌ شخصیتش منعقد می‌شود . البته مبالغه نباید کرد . انسان یک موجود قابل‌ تغییر و قابل توبه و بازگشت است و ممکن است در سن صدسالگی هم خود را تغییر دهد . ولی شک نیست که حالات روحی کم‌کم ملکه می‌شود و برگرداندن‌ آنها دشوار می‌گردد .

[١] مرحوم آقا شیخ عبدالکریم حائری می‌گفتند من حتی اگر در خواب هم زن‌ نامحرم ببینم چشمهایم را می‌بندم .