تعلیم و تربیت در اسلام - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٦٣
در آیات دیگر قرآن نیز هست که با کافر جنگیدن هم یک حدی دارد ، یعنی
جایی میرسد که اگر بیش از آن جلو بروند ، به تعبیر خود قرآن ، اعتداء و
تجاوز از حد است ، که در آیه دیگر میفرماید :
« قاتلوا فی سبیل الله الذین یقاتلونکم و لا تعتدوا ان الله لا یحب
المعتدین »[١] .
در راه خدا با مردمی که با شما میجنگند بجنگید ، ولی از حد تجاوز نکنید
. مثلا آن وقت که دشمن اسلحهاش را زمین میگذارد و میگوید تسلیم ، آنگاه
که دیگر تسلیم شد و شمشیرش به روی شما کشیده نیست دیگر او را نکشید .
یا مثلا متعرض بچههایشان نشوید ، متعرض زنهایشان نشوید ، متعرض
پیرمردهایشان نشوید ، متعرض آبادیشان ، درخت و چشمههایشان نشوید ، همان
دستورهایی که پیغمبر اکرم غالبا وقتی که مسلمین میرفتند به جنگ ، به
صورت متحدالمال به آنها میفرمود .
بنابراین وقتی که پای عدالت و نقطه مقابل آن ، ظلم در میان باشد
میگوید در مورد کافران هم از حد تجاوز نکنید ، به آنها ظلم نکنید ، با
آنها هم به عدالت رفتار کنید .
پس عدالت به هر حال باید رعایت بشود . احسان به کافر را در جایی
اجازه میدهد که اثر خوب داشته باشد ، اما آنجا که اثر بد میبخشد - یا
برای خود او و یا برای مسلمین - مسلم اجازه نمیدهد . مثلا میگویند اسلحه
به کافر نفروشید [٢] . ولی ذکر میکنند که این در
[١] سوره بقره ، آیه . ١٩٠ [٢] البته اختصاص به اسلحه ندارد ، هر چیزی که بنیه او را تقویت میکند .