علمای قدیم اینها را به همین تعبیر " امور معنوی " بیان می‌کردند . انسان از نیل به اهداف مادی خود لذت می‌برد ، و از نیل به اهداف معنوی‌ خود نیز لذت می‌برد ، و لهذا لذتهای انسان دو گونه می‌شود : لذتهای مادی و لذتهای معنوی . متقابلا رنجهای انسان هم دو گونه می‌شود که از نرسیدن به‌ هدفهای مادی یا معنوی ، و یا از رسیدن به ضد آنها حاصل می‌شود . رنجهای‌ مادی و رنجهای معنوی . در روان شناسی هم چنین تفسیر می‌کنند ، می‌گویند : لذات مادی و لذات‌ معنوی ، و آلام و رنجهای مادی و آلام و رنجهای معنوی ، و میان اینها فرق‌ می‌گذارند که مثلا لذات و آلام مادی ، عضوی است ، یعنی به یک عضو خاص‌ بستگی دارد ، و به علاوه با یک عامل مادی خارجی ارتباط دارد ، یعنی در اثر تلاقی و تماس با یک عامل خارجی پیدا می‌شود ، مثل لذت خوردن که اولا به عضو بستگی دارد ، یعنی انسان آن را در یک عضو معین احساس می‌کند ، در ذائقه‌اش احساس می‌کند و مثلا در کف دستش احساس نمی‌کند ، و به علاوه‌ شیئی باید باشد که روی زبان انسان قرار گیرد تا این فعل و انفعال ایجاد شود و لذت دست دهد . اما لذتهای معنوی اولا به عضو بستگی ندارد ، محل‌ ندارد ، نمی شود یک جایی را نشان داد که اینجا محل این لذت است ، و ثانیا موکول به این نیست که عاملی از خارج با انسان تلاقی پیدا کند . بسا هست خود یک فکر به انسان لذت می‌دهد ، مثل لذت افتخاری که به برنده‌ یک مسابقه دست می‌دهد . فرض کنیم یک کسی به عنوان بهترین هنرمند یا نویسنده شناخته می‌شود ، اطلاع پیدا می‌کند که در فلان جا از او ستایش‌ کرده‌اند ، در خود احساس لذت می‌کند . ( نباید گفت که این هم عامل خارجی‌ دارد و او شنیده . این