تعلیم و تربیت در اسلام - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٧
که شعر را در خدمت هدف خودش قرار داده نه اینکه آن را به عنوان یک
هنر هر جا که شد مصرف کند . قرآن میگوید : « ا لم تر انهم فی کل واد
یهیمون ». در وادیهای مختلف حیراناند ، یک روز مدح این ، یک روز مدح
آن ، یک روز در این موضوع ، یک روز در آن موضوع ، یک روز یک چیزی را
مدح میکند ، روز دیگر همان چیز را مذمت میکند ، که مظهر تام و تمام
بیمسلکی است . ولی « الا الذین آمنوا »مگر شعرای با ایمان و به قول ما
مسلکی و هدفدار که شعرشان در خدمت ایمانشان است . امروز
اگزیستانسیالیستها میگویند ادبیات متعهد ، شعر متعهد . حرف قرآن تقریبا
همین مطلب است ، با شعر مخالفت میکند مگر با شعر متعهد : « الا الذین
آمنوا و انتصروا من بعد ما ظلموا »مگر آنانکه مظلوم واقع شدند و با شعر
دارند انتصار میکنند و کمک میخواهند ، یعنی شعری که شعار یک مظلوم است
در برانگیختن مردم علیه ظالم .
در اینجا هم تعبیر قرآن تعبیر مطلق و اعمی است [ و اختصاص به مرد یا
زن ندارد ] . همچنین امیرالمؤمنین در تعبیراتشان در نهجالبلاغه دارند که :
« لا یمنع الضیم الذلیل و لا یدرک الحق الا بالجد » [١] . میفرماید آدم
ذلیل و زبون هرگز نمیتواند ضیم - یعنی خواری و ذلت ظلم - را از خودش
دفع کند ، و به حق نتوان رسید مگر با جدیت و تصمیم .
اینها به تعبیر اصولیون یک عموماتی است که آبی از تخصیص است .
اصولیین یک حرف بسیار زیبا و خوبی دارند ،
[١] خطبه . ٢٩