تعلیم و تربیت در اسلام - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٢
و لهذا ما در احادیث متعددی میبینیم که گاهی اتفاق افتاده که طفلی را آوردهاند خدمت رسول اکرم که مثلا ایشان دعایی به گوشش بخوانند . در همان حالی که روی دامن ایشان بوده ادرار کرده . پدر یا مادر او که آنجا بودهاند ناراحت و عصبانی شدهاند . پیغمبر فرمودهاند : کاری به او نداشته باشید ، لا تزرموا یعنی جلوی بولش را نگیرید . و نسبت به فرزندان خودشان هم هست که دستور میدادند : « لا تزرموا علی ابنی » . وقتی بچه میخواهد ادرار بکند ، هر جا که باشد ، همین قدر که شروع کرد به ادرار ، جلویش را نگیرید . بله ، بچه هر وقت رسید به این حد که بر اثر عادت کردن فهمید که نباید مثلا روی فرش ادرار کرد ، یعنی بدون اینکه اعمال خشونت کنند ، عادتش بدهند که مثلا روی فرش ادرار نکند ، و خودش هم بفهمد که روی فرش ادرار کردن خوب نیست ، آنوقت اگر از روی فهم چنین کاری بکند ، این یک حالت طغیانی است در او ، یعنی لجاجتی است علیه آنچه که خودش میفهمد . در چنین موردی خشونت کردن ممکن است مفید واقع بشود . ولی تا به این مرحله نرسیده است ، مسلم خشونت یک عامل مفیدی نیست . در اجتماع بزرگ البته مطلب روشن است که عامل خشونت لازم است در مواردی که آدم بزرگ میداند که فلان کار را نباید بکند ولی علیه مقررات و قوانین طغیان میکند . در چنین مواقعی برای جلوگیری از طغیان هیچ مانعی ندارد که عامل خشونت به کار برده شود . بنا بر این در عین اینکه عرض کردیم عامل ترس و ارعاب و خشونت عامل پرورش و شکوفا کردن نیست ، ولی عامل لازمی است ، شرط تربیت است گو اینکه عامل تربیت نیست .