تعلیم و تربیت در اسلام - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٥٠
ضعیف است . اینها دو قوه است ، منتها کار اراده این است که طرحهای
عقل را اجرا میکند . گاهی عقل انسان به یک چیزی حکم میکند که در حال
حاضر هیچگونه میلی نسبت به آن وجود ندارد ، یعنی تمایلات ، همه در جهت
عکس است . میل اساسا آینده سرش نمیشود ، و این خصوصیت میل است . میل
همان است که در بچه است . بچه وقتی که یک غذایی را میخواهد ، الان
میخواهد ، و وقتی به او میگویند : حالا این را نخور تا حالت خوب شود ،
بعدها زیادش را میخوری ، چون فکرش را ندارد ، لج میکند که نه ، من همین
الان باید بخورم .
میل به زمان حال تعلق میگیرد . یعنی اشتهای غذای چهل سال دیگر اکنون
وجود ندارد ، آن اشتهایی که وجود دارد متعلق به زمان حال است . ولی عقل
میگوید : رب اکلة منعت من اکلات . این یک خوردن مانع صد تا خوردن دیگر
در آینده میشود . با اینکه الان میلی نسبت به آن وجود ندارد ، ولی فکر
میکند ، ترجیح میدهد و انتخاب میکند .
مسئله دیگر وابسته بودن اراده است به جایی . اصلا مسئله مهم در جبر و
اختیار این است که آیا اراده خودش به جایی بسته هست یا نیست ؟ [١]
. . .
[١] [ بقیه مطلب روی نوار ضبط نشده است ] .