میان مصرف کننده و تولید کننده داشته باشند ؟ اگر تأیید شده ، علم‌ تجارت هم آموختنش واجب است .
مثال دیگر : قرآن می‌فرماید : « أعدوا لهم ما استطعتم من قوه ومن رباط الخیل ترهبون به عدو الله‌ وعدوکم »[١] . آیا تهیه قوه به اندازه‌ای که « ترهبون به عدو الله‌ وعدوکم »واجب است یا واجب نیست ؟ بله واجب است . ولی این کار خود به خود که انجام نمی‌شود ، با بیل برداشتن که قوه به دست نمی‌آید ، قوه به‌ دست آوردن راه دارد ، راهش هم علم است . در چه حد ؟ همان حدی که‌ « ترهبون به عدو الله وعدوکم »که در زمانهای مختلف ، مختلف می‌شود .
بنابراین « طلب العلم فریضة علی کل مسلم » تکلیفش روشن است : بعضی‌ از علمها واجب عینی است و بر هر فردی واجب است ، و بعضی از علمها واجب کفائی است به اعتبار اینکه مقدمه یک واجب [ کفائی ] است و مقدمه واجب ، واجب است . بنابراین ، جای شک و شبهه در این جهت نیست‌ چون بعضی‌ها می‌گویند این علمی که واجب است فقط و فقط اختصاص دارد به‌ علوم دینی ، یعنی علومی که موضوع آن علوم ، مسائل دینی است ، یعنی‌ آموختن خود دین . نه ، آموختن خود دین یک علم است ، آموختن چیزی که‌ انسان وظیفه دینیش را [ به وسیله آن ] بخواهد انجام بدهد علم دیگری است‌ . منحصر نیست که مردم باید خود دین را بیاموزند اما آن چیزهایی را که‌ اجرای دین موقوف به آنها است دیگر نیاموزند . باید آنها را هم‌

[١] سوره انفال ، آیه . ٦٠